T R Ư Ơ N G D U Y N H Ấ T

GIỮ HỒN CHO ĐẢO

Fri, 29 Jan 2010 14:41:18 +0700

37 tuổi, bỏ hơn 5 tỷ xây bảo tàng giữa đảo. Đó là chàng thanh niên tên Huệ, Huỳnh Phước Huệ với bảo tàng mang tên “Cội nguồn”- bảo tàng tư nhân thứ 9 hiện có ở Việt Nam.

Huỳnh Phước Huệ, ông chủ “Cội nguồn”

Ấn tượng đầu tiên nơi “Cội nguồn” là câu chuyện về bà Kim Giao và bước chân của những người đầu tiên thời nhà Mạc trong công cuộc khám phá, khai khẩn đảo Phú Quốc từ cuối thế kỷ 17.

Khi đó, Mạc Cửu đến Hà Tiên chiêu mộ dân có máu phiêu lưu ra khai phá đảo. Dấu tích bà Kim Giao và những lưu dân thưở ban đầu vẫn còn đến ngày nay, đó là những địa danh như đồng Bà (cánh đồng trồng lúa), búng Dinh Bà (nơi Bà lập doanh trại trên bờ của búng) và Dinh Bà (nơi thờ Kim Giao thần nữ)- người được dân đảo tôn xưng là nữ thần có công lao dìu dắt lưu dân khai hoang mở đất khai khẩn hòn đảo này.

Từ một khu đảo hoang sơ, nhà Mạc đã cai quản và lập thành 7 xã thôn. Năm 1708, Mạc Cửu xin sát nhập vùng đất Hà Tiên vào với xứ Đàng Trong, và Phú Quốc được cai quản trực tiếp bởi một tổng trấn nhà Mạc.

Nếu chiểu theo khái niệm “khu kinh tế mở” ngày nay, thì ngay từ thưở đó, Phú Quốc đã là một khu kinh tế mở đầu tiên và sớm nhất ở vùng đất cực Nam này. Với một chính sách phóng khoáng nhằm kích thích cư dân đất liền ra đảo, người dân được tự do khai khẩn mà không phải nộp thuế…, tiếng tăm Phú Quốc- Hà Tiên ngày một vang xa, lưu dân dồn tụ về ngày càng đông.

Đến thời nhà Nguyễn, ngay từ cuối thế kỷ 18, chúa Nguyễn đã nhiều lần đặt chân lên đảo Phú Quốc trong các cuộc quyết chiến với nhà Tây Sơn. Dưới triều Nguyễn, Phú Quốc được mở mang, cho dân tự do khai thác, buôn bán mà không phải nộp sưu thuế gì. Nhờ vậy qua suốt thời nhà Nguyễn, Phú Quốc vẫn là một hòn đảo phồn thịnh.

Vết tích mũi kiếm của Nguyễn Ánh khi chạy trốn nhà Tây Sơn ra đảo vẫn còn đến ngày nay. Và kỳ thú hơn, nó hiện hữu và được kể lại một cách sống động tại bảo tàng “Cội nguồn”.

Vết chân và mũi kiếm nhà Nguyễn

Dân đảo gọi Huệ, vị chủ nhân của bảo tàng “Cội nguồn” này là: người giữ hồn Phú Quốc. Hồn vía Phú Quốc hiện hữu trong “Cội nguồn”. 37 tuổi, Huệ dám bỏ ra hơn 5 tỷ, lập bảo tàng tư nhân trên triền đất rộng 6 ha giữa đảo. Một khu bảo tàng độc đáo, kỳ thú từ khung cảnh, kiến trúc, đến hiện vật. Những câu chuyện về hòn đảo Phú Quốc, hồn vía Phú Quốc được phục dựng và kể lại sinh động tại bảo tàng của Huệ.

Khởi phát từ những năm 1998-1999, bằng lòng say mê kỳ lạ hút cuốn Huệ bởi những vỏ sò ốc, chai lọ vương vãi trong những chuyến du hí. Nhiều người cười khi thấy một chàng trai trẻ lại cứ mê mẩn, mất hồn trước những cái tĩn mắm bẩn mốc, ôm giữ khư khư những tảng đá sần sùi, sân si và quái kỳ. 10 năm ròng sưu tầm, gom góp, đến nay, “Cội nguồn” của Huệ qui tụ được hơn 300 bộ thư mục quí về Phú Quốc bằng các chữ Hán, Việt, Anh, Pháp, những lõi gỗ trai quí hiếm, các chủng loại mai, tre, ráng, ổi núi, các chủng loại vỏ trai sò, ốc, san hô, xương bò biển, heo rừng, cá sấu, cá ông… đến mảnh ván chiếc ghe của anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực dùng trong trận đánh chìm tàu Pháp.

Trên 3.000 cổ vật cho một bảo tàng tư nhân của một chàng trai 37 tuổi là một bất ngờ lớn. Trong 3.000 cổ vật đó, 1.120 cổ vật đã được đăng ký và thẩm định, đặc biệt là nhóm cổ vật từ con tàu cổ được vớt lên dưới lòng biển Phú Quốc được xác định có niên đại khoảng 3.500 năm. Ngoài ra, Huệ còn “cất” trong bảo tàng “Cội nguồn” của mình những bộ sưu tập rìu đá, gỗ hóa thạch cực quí, những bộ sưu tập gốm Việt từ thế kỷ 12, 13, gốm thời Lý, Trần, và gốm Thái, Trung Quốc từ thế kỷ 15, 16…

Huệ thiết kế cho “Cội nguồn” của mình thành các khu riêng biệt nhưng liên kết bằng những con đường nhỏ ngoằn nghoèo theo trườn dốc: khu trưng bày mỹ nghệ gỗ lũa; khu mỹ nghệ ốc biển; khu sản phẩm quà lưu niệm, ngọc trai; khu nhà sàn truyền thống vùng nông thôn Phú Quốc; nhà thờ họ tộc, tín ngưỡng dân gian, khu bảo tồn chó xoáy, đại bàng biển và ó biển…

Ra Phú Quốc, bước chân đầu tiên nên đến chính là khu “Cội nguồn” của Huệ. Đến để thấy sự đam mê đến kỳ quái của một vị chủ nhân bảo tàng 37 tuổi, để thấy trong sự đam mê kỳ quái đó, trong hình bóng hiện hữu từ hơn 3.000 cổ vật kia là những câu chuyện về đất người, trời biển Phú Quốc, là hồn vía của hòn đảo kỳ thú, hấp dẫn nơi cực Nam này.

Ngọc trai Phú Quốc

Đại bàng biển

Chó xoáy Phú Quốc

_______________

(Bài đăng trên Đại Đoàn Kết xuân Canh Dần)

LA HABANA- DI SẢN ĐÁ

Sat, 23 Jan 2010 11:12:43 +0700

Pháo đài, phố đá, sự cổ xưa và men cocktail rum bạc hà Mojito cho tôi những cảm xúc lạ. Không thích những tòa chọc trời và sự cao ngạo của New York. Tôi cảm và thích hơn ở nếp sống chậm và sự chùng lặng nơi thành phố đá cổ La Habana. Chùng lặng để chiêm nghiệm, để say, và thả hồn về với những giá trị cổ xưa- một điểm dừng hơi tĩnh lặng nhưng kỳ thú trong cái thế giới nơi đâu cũng ồn ào hỗn tạp này.

Một đội lính trong quân phục xưa, súng trường, kiếm, đuốc, thuốc súng, gậy thông nòng, chạy bộ và cưỡi ngựa rầm rập trong tiếng kèn xung trận trên pháo đài El Morro. Đúng 21 giờ, đại bác ầm vang rung mặt biển, dội vọng về phía những khu phố đá cổ. Pháo đài El Morro và tiếng đại bác từ hơn 400 năm nay vẫn vậy.

Xưa, nó dùng để báo hiệu cho quân lính, dân chúng và tàu thuyền giờ đóng cổng thành. Ngày nay, nó được dùng như một biểu trưng để hút khách, và đánh động ý thức di sản cho công dân thành phố đá di sản mang tên La Habana.

Cũng với pháo đài El Morro, hệ thống pháo đài cổ của thành phố đá này tạo cho La Habana một tên gọi khác: thành phố pháo đài. La Habana thành lập từ năm 1515, lúc đầu mang tên San Cristóbal de La Habana, nằm ven bờ vịnh nối liền với một đầm nước trải dài theo eo biển. Ngay từ năm 1576, để chống lại những trận cướp biển đột kích đốt phá La Habana, một sắc lệnh đặc biệt được ban hành buộc mọi nhà cửa, công trình và cả pháo đài chỉ được xây bằng đá. Trải qua hơn 500 năm, pháo đài, phố đá La Habana trở thành di sản văn hóa nhân loại, nó góp thêm sự kỳ thú cho một quốc đảo mà ngay từ bước chân đầu tiên trong hành trình tìm “Tân thế giới”, C. Columbus đã ngỡ ngàng thốt lên: "đây là hòn đảo đẹp nhất trần gian!".

Gọi phố cổ di sản La Habana là thành phố đá, thành phố pháo đài vì vậy. Hệ thống thành đá bao quanh phố cổ vẫn còn lại 4 đoạn, trong đó 2 đoạn còn tháp canh, một đoạn đối diện Nhà hát lộ thiên tại đại lộ cảng La Habana và đoạn kia nằm đối diện với bảo tàng Cách mạng.

Phố cổ La Habana hiện còn bảo tồn một quần thể kiến trúc thuộc loại cổ nhất châu Mỹ. Kiến trúc nhà đặc trưng có ban công song sắt, cửa gỗ lớn. Đường phố hẹp, lát bằng đá, thậm chí vẫn còn giữ được những con phố mặt đường lát bằng gỗ cổ. Những khu phố cổ với hàng nghìn tòa kiến trúc cổ trải rộng trên diện tích 156ha, vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn sau hơn 500 năm. Đây là một trường hợp mà tổ chức UNESCO đánh giá là hiếm thấy trên thế giới. Vì thế, ngày 14-12-1982, UNESCO đã chính thức công nhận trung tâm phố cổ La Habana là di sản văn hóa nhân loại.

Ngoài pháo đài và phố đá, di sản La Habana còn đánh dấu cho bước chân du khách bởi nhiều biểu trưng kỳ thú khác. Đó là nhà thờ Lớn xây dựng từ năm 1763, từng là nơi bảo quản thi hài nhà thám hiểm lừng danh Christophe Columbus trong nhiều năm. Đây là công trình điển hình của nghệ thuật kiến trúc Baroque với những đường cong, những mảng trang trí đắp nổi cầu kỳ và những bức bích họa nội thất rực rỡ. Ngày nay, quảng trường nhà thờ Lớn trở thành trung tâm hoạt động văn hóa truyền thống của La Habana. Hàng biển người tụ hội về đây, múa hát và say trong những bước nhảy salsa, rumba, mambo, cha cha cha vào những buổi tối cuối tuần, hay những ngày lễ hội.

La Habana từ lâu đã được đánh giá là một trong những thành phố đẹp nhất Châu Mỹ. Thủ đô của đảo quốc xinh đẹp Cuba vừa có vẻ tráng lệ của kiến trúc Pháp, vừa có vẻ thanh bình dân dã của một… trị trấn Á Châu.

Không chỉ pháo đài với những tràng đại bác vang động biển Caribbean. Không chỉ phố đá cổ, Tòa thị chính, lâu đài Los Capitanes Generales…, 88 công trình khác có giá trị cao về lịch sử, văn hóa, 860 công trình có giá trị sinh thái và 1.780 công trình kiến trúc cổ đã tạo cho La Habana một khuôn diện cổ kính, kỳ thú có một không hai trên… trần thế!

Nhiều người chê sự cũ kỹ của La Habana. Nhưng tôi cảm và thích. Thích sự rong rêu và cổ xưa của đá, khoái nằm úp giữa con đường gỗ cổ, áp tai nghe tiếng vó ngựa lộc cộc khua giữa đêm khuya. Tôi thích những chiếc taxi con rùa màu vàng bé tẹo và một vương quốc xe cổ mà có lẽ không nơi nào có được ngoài La Habana. Có lẽ sự khốn khó trong cuộc sống bị cấm vận lại giúp cho Cuba, cho thủ đô đá di sản La Habana này một giá trị khác khá kỳ thú. La Habana là thiên đường của xe cổ. Chỉ vài cơ quan quan trọng cấp chính phủ mới có các xe đời mới, mà cũng chỉ tương đối mới. Còn lại, lưu thông trên phố hầu hết là xe cổ, thậm chí rất rất cổ. Đa phần là các loại xe Mỹ sản xuất từ thời những năm 1940-1950, thậm chí những năm 1930 hoặc cổ hơn. Cộng với các loại xe thuộc hạng “đầu đời” thời Liên Xô trước đây như Lada, Volga...

Nếu tổ chức một ngày hội xe hay triển lãm xe cổ toàn thế giới, không có nơi nào lý tưởng hơn La Habana.

Không biết “gu” sống của mình đã già hay chưa, nhưng tôi không thích những tòa chọc trời và sự cao ngạo của New York. Tôi cảm và thích hơn ở nếp sống chậm và sự chùng lặng nơi thành phố đá cổ La Habana.

Hai đêm ở La Habana là hai đêm thức trắng. Đêm đầu ngồi trên pháo đài El Morro đợi xem đại bác nổ và một mình lang thang phố đá cổ. Đêm thứ hai cuốc bộ lang thang đến Ambos Mundo, ngồi khật khừ uống cocktail rượu rum pha lá bạc hà tươi Mojito tại quán rượu Bodegita del Medio trên phố Empedrado, nơi đại văn hào Emest Miller Hemingway hay ngồi say để lấy cảm hứng viết "Ông già biển cả".

Không nhớ mình đã uống mấy ly. Chỉ biết rằng đêm cuối ở La Habana là một đêm say. Say men cocktail rum bạc hà Mojito, say trong điệu nhạc flamenco và những vũ điệu salsa, rumba, mambo, cha cha cha bốc lửa, say vì được ngồi ôm… bức tượng sáp Emest Miller Hemingway mà ngỡ mình đang hầu rượu « ông già biển cả ».

La Habana Cuba cho tôi những cảm xúc lạ. Như được chùng lặng để chiêm nghiệm, để say, và thả hồn về với những giá trị cổ xưa- một điểm dừng hơi tĩnh lặng nhưng kỳ thú trong cái thế giới nơi đâu cũng ồn ào hỗn tạp này.

_______________

(Bài đăng trên Đại Đoàn Kết xuân Canh Dần)

ÔNG BƯỜNG & NHỮNG HUYỀN THOẠI… NHẬU!

Wed, 09 Dec 2009 21:16:29 +0700

Từ lâu, tôi đã nuôi ý định làm một “hành trình” tìm gặp lại những “nhân vật” một thời của mình. Không biết có làm được? Thôi thì được đến đâu hay đó. Nguyễn Bường là nhân vật đầu tiên tôi tìm lại.

CHUYỆN CŨ:

Ông Bường (Nguyễn Bường) thành “nhân vật” của tôi từ khoảng giữa năm 1995. Khi đó ông là Chủ tịch tỉnh Quảng Trị. Quảng Trị, tỉnh cực nghèo vốn chỉ quanh quẩn với 3 thứ đặc sản là nghĩa trang, gió Lào và cát trắng, bỗng chốc thành… hiện tượng! Tạo một cú sốc lớn khi hút được nguồn thu trên 500 tỷ. 500 tỷ, vào thời điểm 1995, với một địa phương thuộc khu vực miền Trung là điều không tưởng. Đến nay, sau gần 15 năm, mức thu của Quảng Trị vẫn chỉ nhỉnh hơn… nửa phần thời ông Bường.

“Công lao” này khởi phát từ một ý tưởng “hỗ trợ và tạo giúp doanh nghiệp” của ông Bường. Đại khái là tạo thông thoáng, giảm phí tổn nhập khẩu để hút doanh nghiệp đưa hàng (chủ yếu là xe máy) qua cửa khẩu Lao Bảo. Nhưng rồi ông bị đánh. Cơ quan điều tra phát hiện ý tưởng và phương cách ông Bường thuộc dạng cướp cò, giúp doanh nghiệp “trốn thuế”, nói toẹt ra là sai luật, có thể khởi tố! Phó giám đốc Công an kiêm Thủ trưởng cơ quan Cảnh sát điều tra gửi liên tiếp 2 bức thư cho Thủ tướng đòi khởi tố ông Bường.

Vài mẩu tin trên báo. Rồi im ắng, chiều hướng chìm xuồng. Không báo nào nói năng, đụng chạm đến nữa. Nóng đầu, tôi ôm theo một bó hồ sơ phóng mô tô ra Quảng Trị. Hai ngày sau, Đại Đoàn Kết chạy ngay trang nhất loạt điều tra dài kỳ với cái tít mà tôi chắc rằng lúc đó chỉ Đại Đoàn Kết mới dám chơi: “Chủ tịch tỉnh Quảng Trị tiếp tay và bao che cho tham nhũng?”.

Hình như hồi đó ít nghe “chỉ đạo, định hướng” tuyên truyền cụ thể từng vụ án đối với báo chí như bây giờ. Chỉ thấy bạn đọc tới tấp gửi thư động viên, khen ngợi. Mấy tuần sau, tôi dấn tiếp bằng việc cho đăng nguyên văn 2 bức thư của Phó giám đốc Công an kiêm Thủ trưởng cơ quan Cảnh sát điều tra gửi Thủ tướng. Dư luận chấn động. Thời đó, báo chí nêu được thế là một hiện tượng!

Cứ vài tuần, thấy nguội, lại tiếp một bài. Tôi nhớ, loạt bài về ông Bường kéo dài suốt hai năm. Cho mãi đến khi ông Phạm Thế Duyệt (khi đó là Thường trực Bộ Chính trị) ký quyết định cảnh cáo về mặt Đảng đối với ông Bường. Sau đó Thủ tướng cho ông “thôi chức” và điều chuyển ông ra Hà Nội, cho ngồi ghế Phó Chủ tịch hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam đến lúc hưu.

Khi đang “đánh” ông, một chiều ra Quảng Trị, tôi điện ai cũng tắt máy, người thì bận họp, vị bảo đau. Mấy thằng làm báo Quảng Trị bảo “ối dào, mấy ổng sợ liên lụy”. Tôi điện số máy Chủ tịch. Giọng ông Bường lộ vẻ… mừng: “Giời ơi, anh Nhất à? Mời lên phòng tôi!”. Tôi và Sơn (nhà văn Hoa Ngõ Hạnh) cưỡi con mô tô 450 phân phối lao bầm bầm vào tỉnh đường. Ông Bường xuống tận chân cầu thang đón. Phòng ông ở tầng hai. Tiếp chuyện và khui bia nhậu ngay tại phòng Chủ tịch hơn một tiếng đồng hồ. Khi tiễn, ông nắm chặt tay nói một câu mà tôi nhớ mãi đến giờ: “Anh bêu tôi cho cả nước biết. Sự nghiệp chính trị của tôi chắc đến chừ cũng… xong, đến đây là… vừa! Quyết định kỷ luật tôi chắc vài tuần nữa là ký. Nhưng không vì thế mà mỗi khi có dịp ghé Đông Hà, không điện tôi để anh em mình tiếp nhau vài cốc bia”.

Câu này ám ảnh, đeo bám tôi mãi. Ông ra Hà Nội, tôi thì phận nghề lang thang dọc đường gió bụi. Trôi mãi đến khi ông nghỉ hưu 2 năm trời, tôi mới gõ cửa nhà ông.

HUYỀN THOẠI NHẬU

Mưa rả rích. 8 giờ sáng, dừng xe gõ cửa một căn biệt thự loại… xoàng!

- Trương Duy Nhất đây. Anh khỏe không, nhớ em không?

- Trời. Nhớ, nhớ chứ, sao quên được! Bia nhé?

Không đợi tôi trả lời. Ông lôi trong góc nhà ra một thùng bia Sài Gòn đỏ. Một, hai, ba… Ông, tôi và Tuấn, Thành (báo Tiền Phong) mần ào ào một lúc hết hơn chục chai.

- Giờ mới dám hỏi thật, thời đó anh có giận em không?

- Giận chi, việc nhà báo các chú cứ mần. Nhiệm vụ cả! Mà thật ra cái lỗi là ở chỗ mình ngồi ghế Chủ tịch lâu quá, vô tình thành ra cản đường lên của người khác. Thế nên anh em họ… sốt ruột.

Tôi buột miệng chê nhà ông cũ kỹ và phòng khách chật chội. Ông không phản ứng gì. Mỗi người trên tay một cốc bia, dẫn chúng tôi thăm quan một vòng tư dinh của ngài tỉnh trưởng về hưu. Gọi là biệt thự thì quả hơi xấu hổ. Nội thất quá xoàng, chả có “đồ chơi” gì đáng ngó.

- Hỏi nhỏ anh, nghe nói bây giờ quan chức Tết nhất lễ lạt được nhiều bì… đô la lắm. Hồi nớ anh có… khá không?

- Nói các chú tin không, chứ hồi nớ mần chi có đô như chừ. Được vài doanh nghiệp biết nghĩ thi thoảng chai rượu, gói quà, hoặc cái bì in ít… tiền Việt là cùng! Mà thôi, đừng nói chuyện đó nữa, hưu rồi, nói… nặng đầu.

Ông khoát tay và vói chai bia khui bụp bụp- một phong cách rất Nguyễn Bường.

- Trước cũng uống với anh vài trận, nhưng chưa thấy anh biểu diễn, chỉ nghe thôi. Nghe đồn đại rằng anh có cách khui bia rất độc, thậm chí không cần dùng tay. Thật không, hay người ta ác mồm đồn bậy?

- Thật chứ đồn chi!

Ông vừa nói vừa dang hai tay tì lên bàn, cúi xuống ngậm chai bia. Một tiếng bục nhẹ êm trong miệng. Thư thả nhả cái nắp ken xuống bàn, rồi ngửa cổ. Chai bia dốc ngược ực ực được mấy tiếng là sạch. Rồi vẫn hạ cái chai bia đã uống cạn xuống bằng miệng. Tất cả mọi công đoạn không hề dùng tay.

Mấy thằng trố mắt nhìn, thán phục. Ông khà một tiếng nghe như tiếng bia chạy tọt trong cổ, rồi khoe rằng: Bia nhằm nhò chi, rượu tôi cũng chơi cả chai kiểu đó. Mở nắp chai bằng miệng, tu một hơi cạn sạch chai, Lúa Mới hoặc Vodka 40 độ, chứ thứ rượu gạo nhàn nhạt nhà mình chẳng thấm chi, chỉ tổ nhạt mồm. Hồi đó, qua tới bên Liên Xô, tôi uống rượu được họ thưởng cho tủ lạnh Saratop khiêng về đấy!

- Qua Liên Xô anh cũng uống nguyên chai bằng miệng à?

- Đúng rồi. Uống thế chứ. Tớ uống rượu là có… thương hiệu đấy!

Câu này không ngoa. Chỉ có điều khi đương chức Chủ tịch, thi thoảng có dịp, ông lẳng lặng biểu diễn. Hưu rồi ông mới khoe! Chuyện nhậu của ông lắm huyền thoại từ khi còn đương chức. Nhiều chuyện, nhiều huyền thoại thực thực hư hư, kỳ thú đến mức, thú thật không thể viết hết lên… blog được! Có đứa còn đinh ninh với tôi rằng: nhiều khi ông nhạt mồm tu một hơi cạn mấy chai… nước mắm!

Ông kể lần trên tàu ra Côn Đảo, thấy gã lái tàu lúc nào cũng kè kè một can rượu trắng, ông đánh tiếng làm quen:

- Này, ông uống rượu khá lắm hả?

- Trên đời này, tôi uống rượu chưa thua ai- Nói rồi, chợt lão khựng lại: Ừ, chỉ nghe đồn ngoài miền Trung có ông Bường Chủ tịch tỉnh Quảng Trị uống dữ lắm, nhưng chưa có dịp đọ!

- Đây, ông Bường đang ngồi trước mặt lão đấy- Tay nhân viên trong đoàn không nín cười được và buột miệng chỉ ông Bường.

Thế là 2 người ôm can rượu. Khi túc tắc, lúc ào ào. Can rượu trơ đáy cũng là lúc tàu cặp bến. Gã chủ tàu chỉ còn đủ sức để… chắp tay vái ông Bường, miệng lầm bầm được vài câu “sư phụ… sư phụ!”.

Bụp bụp, thêm mấy chai nữa. Đoạn ông mở tủ, lôi ra một tờ giấy vàng ố khoe: Đây là thư của một “thằng” đại tá tình báo Mỹ. Trong một lần tiếp rượu ngoại giao, thấy tay này uống được, ông trộn lẫn bia-rượu-côca và… đấu. Được vài lít rượu trắng, mấy lon côca với 2 thùng bia, thế là hắn gục tại chỗ. Về nước, hắn viết thư khen tôi rằng “uống khắp thế giới chưa gặp ai như ông Bường Quảng Trị Việt Nam”. Ông bảo: cách uống “tiêu diệt” (chữ của ông Bường) đối thủ nhanh nhất là trộn lẫn rượu với bia, thêm tí côca nữa thì… xong phim!

Mình phải luyện đấy, không luyện thì cố lắm cũng nuốt không trôi một cốc hỗn hợp rượu-bia-côca này- Ông kể, như say sưa với những “chiến tích” đã thành huyền thoại Nguyễn Bường.

- Giờ đô anh cỡ bao nhiêu?

- Bia thì chỉ… ngứa miệng. Rượu trắng loại Lúa Mới, Vodka thì chừng… vài lít- Ông cười vẻ bí hiểm!

- Thế theo anh, nước Việt mình bây giờ được mấy người uống có… thương hiệu như Nguyễn Bường?

- Khoảng 3 người. Ngoài tôi ra, được 2 vị nữa, đó là tay chi đó Chủ tịch thị xã Cửa Lò (Nghệ An) và Trung tướng anh hùng quân đội Phạm Tuân!

- Ít thế à?

- Thế mấy chú tưởng dễ uống rượu mà thành thương hiệu như Nguyễn Bường lắm sao? Vô vô, trăm phần trăm nhé!

Nói rồi, ông cụng ly chào côm cốp, ực một hơi cạn cốc.

11 giờ 30. Tiễn ra cổng, ông vỗ mãi vai tôi rồi ôm chặt: “Khi nào công tác Quảng Trị nhớ ghé anh nhé. Không chi, ghé nhậu chơi thôi!”.

Ông vừa nói vừa cười. Nụ cười hiền, mộc và quê như một gã nông dân. Nhìn tướng ông, khó ai dám nghĩ đây lại là vị tỉnh trưởng vang tiếng một thời. Thời Quảng Trị thành hiện tượng, thời để thiên hạ cả nước nhớ và nhắc đến 2 chữ Quảng Trị nhiều nhất.

NGAO DU NEW- CU- CHI (bài 3)

Wed, 14 Oct 2009 03:58:00 +0700

“Trái ớt” Chi Lê ấn tượng từ cách thức chào đón nguyên thủ Việt. Đẹp từ kiến trúc rất Âu của phố phường, đô thị, đến dáng vóc, “kiến trúc con người”, đến bộ vét-tông của từng gã đàn ông bất chợt gặp trên đường. Chi Lê đẹp đến từng… centimet. Chi Lê chuốc say ngây ngất và mê hoặc lòng người không chỉ bởi men rượu vang vốn nổi tiếng toàn cầu.

Bài 3: ĐẤT NƯỚC HÌNH QUẢ ỚT

Chi Lê là đất nước hình quả ớt vùng cực nam châu Mỹ. Tiếng Tây Ban Nha República de Chile còn được phiên âm thành Chí Lợi. Chuyên cơ cất cánh rời phi trường Jose’ Marti La Habana Cuba 10 giờ sáng ngày 29-9, bay xuôi về cực nam bán cầu hết hơn 6 tiếng, đáp xuống sân bay quốc tế Arturo Merino Beni’tez đúng 17 giờ 35 phút.

Trước khi vào “quả ớt Nam Mỹ” này, tôi đã nghe câu chuyện về mấy quả ớt của người nhà nhân viên Đại sứ Việt Nam tại Chi Lê. Rằng có lần vô ý, chỉ vì lỡ đem vào Chi Lê vài quả ớt mà bị phạt 2.000 USD. Luật pháp Chi Lê đặc biệt nghiêm cấm mang thực phẩm, hoa quả, đồ tươi sống, sản phẩm bơ sữa khi nhập cảnh. Vi phạm có thể bị phạt tới 2000 USD, thậm chí có thể bị giam giữ tại cửa khẩu.

Cứ thắc mắc mãi đến khó chịu vì sao lại khắt khe đến… kỳ quoặc?

Vào rồi, mấy ngày ở Chi Lê, ăn uống no nê khắp nơi mới ngộ ra cái lý ngăn cấm của người ta. Có lẽ, không ở đâu trên quả đất này, thực phẩm và hoa quả lại tươi rói và… sạch đẹp như ở Chi Lê. Mấy lần suýt nhầm, dĩa chuối tươi ngay trước mặt mà cứ nhầm tưởng… trong tranh vẽ. Chúng sạch bóng, đẹp và ngon mắt như thể chuối trồng ở cõi tiên nào đó chứ không phải trồng trên mặt đất.

Về Chi Lê, vẫn ở hotel Sheraton, là do lúc đi đoàn đặt trước trong mạng Sheraton toàn cầu. Nhận phòng xong, tôi rủ mấy thằng nữa trốn đoàn. Gã lái xe cao to, vận bộ vét sang trọng, ngực có gắn huy hiệu dường như không phải tài taxi. Vậy mà bọn tôi xì xồ taxi taxi thì hắn mở cửa ok liền và nhét cái phù hiệu trên cổ áo vào túi. Hình như là an ninh bảo vệ vòng ngoài cho đoàn Việt Nam tại Sheraton. Không biết gã đánh quả thêm kiếm tiền hay là chở để theo dõi xem mấy thằng người Việt này đi đâu làm gì?

Một vòng quanh Santiago de Chile, thủ đô của trái ớt Nam Mỹ mà cứ ngỡ đang lọt giữa một đô thị Âu châu. Quảng trường Nhà binh, bảo tàng Mỹ thuật, dinh Tổng thống… Santiago de Chile hệt một thành phố châu Âu "bứng" sang. Hao hao nhà cửa kiến trúc, ngay cả phong thái, dáng dấp và “kiến trúc con người” cũng từa tựa dân Âu. Chẳng biết có quá không và nói thế có phật lòng, chứ nó giống đến mất hẳn gốc gác và bản sắc.

Lúc chiều, trên đường đón đoàn từ sân bay về khách sạn, người bạn phía Chi Lê không che dấu điều này. Cô bảo: Các bạn có thấy Chi Lê giống châu Âu không? Nói điều này không biết các bạn sẽ chê hay khen, nhưng tôi vẫn nói, đất nước Chi Lê của chúng tôi giống Tây Ban Nha một tí, giống Pháp một tí, rồi thêm một tí giống Anh… Và bản sắc ư, thì cũng Tây Ban Nha một tí, Anh một tí, và một tí Pháp!

Cô bạn cười vẻ rất tự hào về những điều “giống một tí” này.

Mà đúng vậy, nếu không biết trước đây là Santiago de Chile, nếu bịt mắt ném bạn xuống đây, sẽ dễ nhầm ngay là đang lọt ở một đô thị Âu châu tráng lệ nào đó. Cư dân của đất nước hình quả ớt này cũng rất Âu. Cao to, lịch thiệp, thanh thoát chẳng khác gì người Âu, đàn ông ai cũng vận vét- tông, từ công chức ngoại giao, anh bồi khách sạn, đến gã lái xe taxi. Dáng cao nên ai cũng vận vét- tông đẹp. Có lẽ vì thế mà vét-tông Chi Lê nổi tiếng toàn cầu.

Khuya, chỉ gã lái xe ghé quầy thực phẩm. Đói, nên 5 thằng ôm đủ thứ, 2 con gà quay, 5 xách thịt nguội xông khói, rồi xúc xích, mấy cân chuối, cam, bánh mì… Giật mình sướng rơn khi nhận ra quá rẻ: chưa đến 20 USD!

Đang ở Cuba nắng nóng, thoắt cái sang Chi Lê tê lạnh. Santiago de Chile như được bọc quanh bởi những dãy núi đỉnh phủ trắng tuyết. Sáng còn cởi trần tắm biển ở Cuba thì chiều tối đã phải mặc áo khoác, choàng khăn ở Chi Lê. Chỉ hơn 6 tiếng để cảm nhận hai vùng đất, hai khí tiết khác biệt của hai cực bắc nam bán cầu.

một góc Santiago de Chile, phía xa là những dãy núi tuyết phủ

Vang Chi Lê là loại rượu nổi tiếng toàn cầu. 10 giờ 30 sáng, ra ngoại ô thăm vườn nho lừng danh Vina Indomita. Một vùng đồi bạt ngàn nho, những đồi nho đẹp như vườn cổ tích.

Cây nho thấp, giàn nho chỉ cỡ ngang lưng quần, chứ không cao như vườn nho ở Ninh Thuận mình. Khu nhà máy sản xuất rượu vang của “làng nho” nằm trên một ngọn đồi cao vút. Dường như chỉ cái mái là nhô lên, còn lại chìm sâu trong lòng đồi. Từ trên cao chui xuống là các tầng khu sản xuất riêng biệt, trên cùng là những thùng i- nốc, hàng trăm thùng, to lớn như những bồn dầu của thành phố lọc hóa dầu Dung Quất vậy. Tầng sâu nhất trong lòng đồi là hầm rượu với hàng nghìn nghìn những thùng gỗ chất chồng.

Gỗ dùng đóng thùng chứa rượu là loại gỗ sồi nhập từ Pháp. Rượu vang chỉ “ăn” loại gỗ này, gỗ khác đóng thùng coi như… đổ vứt rượu!

Cảm giác như đang chui lọt vào giữa một thành phố rượu dưới lòng đất. Lạnh tê người. Quầy bar và khu restaurant nằm trong lòng đồi, nhưng một phía mở ra thành khung cửa rộng như nhìn bầu trời từ trong khoang tàu vũ trụ vậy. Trên bàn la liệt rượu, đỏ trắng tùy gu từng người. Gần 100 con người với bữa tiệc trưa chóng chánh say men rượu vang giữa hầm rượu kỳ bí chìm sâu trong lòng đồi này.

Đời làm báo, đi nhiều nơi, ăn nhậu nhiều chốn, không thiếu những đại tiệc cỡ… thiên đình, nhưng quả thật bữa tiệc rượu trưa trong hầm rượu của “thành phố rượu” Vina Indomita de Chile khiến tôi ấn tượng mãi, một ấn tượng rất sâu, lạ và… choáng. Cái sự choáng đến rơn người trong men rượu vang Chi Lê đeo bám mãi đến khi lên chuyên cơ rời đất nước hình quả ớt kỳ thú này.

Cứ tiếc mãi khi chỉ ôm về nước được 6 chai vang đỏ. Giá gần, giá với được cái cần cẩu ngang Thái Bình Dương sang tận đây, tôi sẽ khiêng lấy hẳn vài thùng rượu gỗ khổng lồ kia cho thỏa.

Tối, ăn tại nhà hàng Danubio Azul, nơi mệnh danh là đệ nhất restaurant dân tộc Chi Lê. Một khu nhà hàng toàn gỗ, toàn kiến trúc hình thù chim thú và… quái vật. Lại những nhạc điệu flamenco, những vũ công mình đầy lông lá sặc sỡ, bốc lửa, lắc giật đến ngất ngư. Lại rượu vang, như thể cả đất nước Chi Lê này đi đâu đến đâu cũng vang và vang. Khật khưỡng. Chẳng biết say, mê hoặc, ngất ngây bởi men rượu vang, hay men của những vũ điệu huyền ảo, kỳ bí, bốc lửa và quay cuồng kia.

“Trái ớt” Chi Lê ấn tượng từ cách thức chào đón nguyên thủ Việt. 25 kỵ binh danh dự số 1 thuộc hàng đẹp nhất, oai phong nhất từ dinh Tổng thống dành để hộ tống Chủ tịch Nguyễn Minh Triết. Đẹp từ kiến trúc rất Âu của phố phường, đô thị, đến dáng vóc, “kiến trúc con người”, đến bộ vét-tông của từng gã đàn ông bất chợt gặp trên đường. Chi Lê đẹp đến từng… centimet. Chi Lê chuốc say ngây ngất và mê hoặc lòng người không chỉ bởi men rượu vang.

Có một điều khiến tôi áy náy và ân hận mãi. Lúc đổi tiền ở quầy lễ tân khách sạn, mấy người trong đoàn theo “thói quen Việt” đứng vây chen. Tôi cũng chen vào định đổi ít tiền để lát đi shopping. Cô nhân viên lễ tân nhoẻn miệng cười và chỉ tay về một cặp nam nữ da đen đang đứng xếp hàng chờ sau lưng.

Tôi đỏ mặt. Cảm giác xấu hổ và nụ cười cô nhân viên quầy lễ tân nọ cứ ám ảnh mãi trong suốt chặng bay về.

Rời phi trường Arturo Merino Beni’tez. Đồng hồ điểm 19 giờ tối ngày 1-10. Bay mất một đêm, dừng nghỉ quá cảnh tại Seattle (Hoa Kỳ) lúc 4 giờ 50 sáng để tiếp nhiên liệu. Vào phòng quá cảnh ngồi chờ 1 tiếng rồi bay tiếp cũng phải xếp hàng lăn tay.

6 giờ 10, bay tiếp. Đây là chuyến bay đuổi theo mặt trời. Vì thế thật kỳ thú khi được chứng kiến một ngày dài tới 22 giờ.

Một ngày một đêm, màn hình chỉ dẫn cho thấy vẫn còn bay trên vùng chóp cực đông bắc của Nga. Trời nắng trong, dưới cảnh bay là Bắc Kinh, là bạt ngàn núi rừng Trung Hoa, là Vạn Lý Trường Thành uốn cong như con rồng khổng lồ. Rồi sông Kỳ Cùng, sông Hồng… Phải đến 11 giờ 45 phút ngày 3-10, chuyên cơ mới hạ cánh xuống Nội Bài. Người rung lên trong những tràng pháo tay.

Vậy là kết thúc chuyến ngao du kỳ thú 11 ngày qua New York, Cuba và Chile. Gần 59 giờ bay, qua 44.160 km (dài hơn chu vi trái đất) trên không phận 18 quốc gia, cắt qua 12 múi giờ khác biệt, 2 lần xuyên từ bắc bán cầu xuống nam bán cầu và ngược lại, từ bán cầu đông sang bán cầu tây, 2 lần cắt qua phân tuyến ngày đêm quốc tế và xích đạo, bay ngược thời gian để hạ cánh tại Alaska sớm hơn giờ cất cánh từ Hà Nội 5 giờ.

Một chuyến bay hiếm có khi được chứng kiến 2 lần bình minh trong vòng 18 tiếng khi bay ngược bóng đêm, và chứng kiến 1 ngày dài 22 giờ khi bay đuổi theo mặt trời trong chặng đường về.

TDN

Dinh Tổng thống Chi Lê

quảng trường Nhà binh

trên đường phố

một khúc sông chảy giữa phố Santiago de Chile

nữ cảnh sát Chi Lê

NGAO DU NEW-CU-CHI (bài 2)

Tue, 13 Oct 2009 07:21:05 +0700

Một top gần chục em dáng cao vút từ biển trồi lên, nước trên hai bầu vú chảy thành dòng. Há hốc mồm, chết lặng người khi những bầu vú lóng lánh nước biển kia ngã nhoài trên bờ cát. Ơn Trời đã cho tôi, đã ném cái thân thể thô cục này được một lần nằm dài trên bờ cát Varadero, được thòm thèm ngắm những bầu vú mọng ướt nhấp nhô đùa trên sóng.

Cuba là gì, là Varadero, xì gà, rượu rum và điệu nhạc flamenco, là những bước nhảy salsa, rumba, mambo, cha cha cha bốc lửa.

Bài 2: VARADERO, XÌ GÀ, RƯỢU RUM VÀ… CHA CHA CHA

Từ New York bay đến La Habana mất 3 giờ 15 phút. Chuyên cơ cất cánh rời phi trường JF. Kennedy lúc 11 giờ trưa thì đúng 14 giờ 15 đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Jose’ Marti.

Cánh cửa vào thủ đô La Habana là một khu nhà ga cũ thấp, dấu ấn đầu tiên cho một đất nước Cuba khốn khó thời cấm vận. Chỉ có những hàng cọ Hoàng gia (hay còn gọi là cau Vua) xanh ngắt chĩa lên trời như biểu trưng cho sức sống mãnh liệt của quốc đảo hình con cá sấu trên biển Caribe kỳ diệu này.

sân bay quốc tế Jose’ Marti

Chưa về La Habana, xe chở thẳng đến khu nghỉ mát lừng danh Varadero.

Cách Thủ đô La Ha-ba-na 140 km về phía đông, Varadero (thuộc tỉnh Matanzas) là một dải đất dài hơn 20 km nhô ra biển với những triền cát trắng mịn, nước biển trong xanh màu ngọc. Chưa bao giờ thấy màu nước biển nơi nào xanh như ở đây. Chưa thấy bãi cát nào trắng và mịn tơ như cát biển Varadero. Quang cảnh thanh bình, cát trắng, biển- trời xanh. Varadero như cõi tiên.

Được thế giới biết đến ngay từ những năm 30, khi nhà triệu phú người Mỹ Dupon tới đây xây dựng nên một khu biệt thự nghỉ mát đầu tiên trên vùng biển trắng xanh kỳ thú này, Varadero trở thành trung tâm du lịch sang trọng bậc nhất Cuba, hằng năm hút không dưới 500 nghìn lượt du khách nước ngoài, với mức doanh thu chiếm gần 30% tổng doanh thu của ngành du lịch cả nước. Đến giờ Varadero đã có 17 khách sạn 5 sao và 6 khách sạn trên 5 sao, chủ yếu là của nước ngoài hoặc liên doanh. Varadero có một sân bay riêng và du khách đến đây không cần thị thực nhập cảnh.

Trong topten bãi biển bậc nhất toàn cầu thì Varadero luôn được nhắc đến đầu tiên. Từ lâu, Varadero đã được mệnh danh là khu nghỉ mát bậc nhất dành cho giới thượng lưu Tây Ban Nha và Âu châu.

Trước khi đi đã nghe rồi, nhưng quả thật không ngờ Varadero thần tiên đến vậy. Cởi vứt áo quần lao ra biển, thả người trên bờ cát trắng mịn và giật mình thú vị khi nhận ra quanh mình toàn những kiều nữ… ngực trần. Đa phần là Tây Ban Nha, Âu châu và Bắc Mỹ, mười phụ nữ tắm biển quanh tôi thì có đến 7 cô ngực trần. Một, hai, ba, năm sáu chục, và hàng trăm đôi gò bồng đảo phơi dưới nắng. Tự nhiên, vô tư và thánh thiện như những nàng tiên nữ vậy. Chỉ nhìn và ngắm thôi, chớ giơ máy ảnh lên. Chỉ cần thoảng thấy bạn giơ cái máy ảnh lên là những kiều nữ ngực trần lại lao ra biển. Nghe đồn thổi nhiều, nhưng đây là lần đầu tiên, khoảnh khắc đầu tiên trong đời tôi được chứng kiến, thậm chí được thả mình lọt giữa cảnh tiên này.

Mấy gã người Việt suốt chiều nằm phục trên bãi cát, thằng nào thằng nấy sướng rơn lên quên cả đói. Thằng N nằm cạnh tôi, hai bàn tay cứ cấu vào cát, cục khế trên cuống họng cứ trôi lên trôi xuống liên hồi, nước bọt chảy tràn khóe mép. Một top gần chục em dáng cao vút từ biển trồi lên, nước trên hai bầu vú chảy thành dòng. Há hốc mồm, chết lặng người khi những bầu vú lóng lánh nước biển kia ngã nhoài trên bờ cát, cách bàn tay đang cấu vào cát của thằng N có vài centimet. Bóng vú đèn tràn lên ngực N.

Ôi chao, mấy nàng quay người lại nhoẻn miệng cười chào mấy gã người Việt, những bầu vú mọng ướt như vút lên xếp hàng nhấp nhô trên triền cát.

Varadero kỳ thú, Varadero quyến rũ giới thượng lưu Tây Ban Nha, Âu châu và Bắc Mỹ có lẽ cũng nhờ cảnh sắc tuyệt mỹ này. Ơn Trời đã cho tôi, đã ném cái thân thể thô cục này được một lần nằm dài trên bờ cát Varadero, được thòm thèm ngắm những bầu vú mọng ướt nhấp nhô đùa trên sóng.

Sau hơn 1 ngày 1 đêm ở Varadero, về La Habana mà cứ thầm tiếc mãi.

Varadero, khu nghỉ mát dành cho giới thượng lưu

Đến La Habana, tôi khoái Ambos Mundo hơn, tuy nhỏ bé khiêm nhường trong khu phố cổ, nhưng đó là nơi mà Emest Miller Hemingway, tác giả của "Ông già biển cả" lừng danh từng trú ngụ một thời gian dài. Nhưng không được, cả đoàn đã chọn trước nơi trú ngụ là Hotel Nacional, khách sạn 5 sao sang trọng nhất La Habana, được xây dựng từ thời Tây Ban Nha những năm 1930. Đây cũng là nơi thường xuyên lui tới của các ngôi sao Hollywood. Kỳ lạ, xây từ những năm 30, nhưng đến nay vẫn không một chi tiết kiến trúc nào dù nhỏ nhất tỏ ra lạc hậu.

Một giàn nhạc công nổi vũ điệu flamenco đón khách ngay từ sảnh.

Hotel Nacional

Nhận phòng. Bất ngờ 5 cô váy trắng (bồi phòng) vây lấy đòi chụp ảnh. Ừ thì chụp. Chụp xong, chả cô nào chịu đi, 5 bàn tay đồng loạt chìa ra “đô la, đô la”. Thì ra các cô mời chụp ảnh để xin tiền tựa các cô bé người Mông ở Sa Pa bên mình vậy. Mỗi cô một đô, thế là nhoẻn miệng cười như… Liên Xô!

Trưa xuống ăn, tưởng mình mình “được” chụp ảnh xin đô, hóa ra gần chục ông cùng cảnh. Nói vậy không phải để chê bêu. Ngược lại, để biết và hiểu thêm về sự khốn khó của đất nước Cuba anh em thời cấm vận, để ai đó sau này một lần qua Cuba nhớ “cõng” theo vài món quà gì đó ý nghĩa cho bạn, cho dù đó chỉ là vài hộp cao sao vàng hay chai dầu cù-là. Tối ăn ở Restaurant El Aljbe, nhà hàng mệnh danh là đệ nhất quí tộc La Habana, anh Hóa (ngồi cùng bàn) đem theo hơn trăm hộp cao sao vàng làm quà mà ai nấy nhảy cỡn lên như vớ được của quí.

Hotel Nacional nằm ngay trên đại lộ 5 nổi tiếng chạy dọc biển, nối dài tới khu phố cổ và pháo đài El Morro. Với lịch sử phát triển gần 500 năm, cùng với Hotel Nacional, phố cổ, pháo đài El Morro, Tòa thị chính, lâu đài Capitanes Ganerales… những pháo đài và các ngôi nhà cổ xây theo kiểu Tây Ban Nha ở trung tâm La Habana được xem là di sản văn hóa nhân loại. La Habana là đô thị hiện đại nhưng bảo tồn được một quần thể kiến trúc thời thuộc địa được xếp vào loại cổ nhất châu Mỹ.

Đại lộ 5 chạy dọc bờ biển giữa trung tâm La Habana, một trong những đại lộ đẹp nhất thủ đô La Habana, được mệnh danh là “con đường tình yêu”

La Habana còn là thành phố của các di tích lịch sử. Đó là các quảng trường, bảo tàng, tu viện, pháo đài… Trong đó, nổi bật hơn cả là Nhà thờ Lớn và cảng la Habana được xây dựng từ năm 1763. Trong các địa điểm đáng chú ý ở thành La Habana cổ còn có ngôi nhà nhỏ, nơi người anh hùng dân tộc Cuba Jose Marti ra đời cách đây 130 năm, quán rượu Bodegita del Medio trên đường Empedrado- nơi đại văn hào Hemingway từng qua lại và yêu mến. Nằm trong thành La Habana cổ còn có nhiều công trình lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật khác được xây dựng vào thế kỉ XX. Đó là đài tưởng niệm con tàu cách mạng Granma, Viện hàn lâm Khoa học, Quảng trường Cách mạng nằm trên đồi Catalanez- nơi đặt tượng đài Jose Marti, nhà hát quốc gia…

Thả bộ thong dong khi chiều buông dọc đại lộ 5 mà thấy như lọt vào một đô thị kỳ bí, huyền ảo. La Habana toàn xe cũ nát. Những loại xe cũ nát đến mức ở mình cho cũng chẳng ai thèm nhận.

Những chiếc ô tô đời cũ do Liên Xô, Pháp, Ý sản xuất gần thế kỷ trước- biểu trưng cho sự khốn khó của một đất nước Cuba còn bị bao vây cấm vận, nhưng nó lại cho ta cảm nhận lãng mạn của một đô thị cổ xưa. Ngồi đợi những giọt cà phê tí tách tại Ambos Mundo mà có cảm giác như đang ngồi chờ để được tiếp chuyện với Emest Miller Hemingway.

Một góc phố La Habana

Hotel Ambos Mundo tại trung tâm phố cổ La Habana, nơi Emest Miller Hemingway, tác giả của “Ông già biển cả” lừng danh từng trú ngụ một thời gian dài.

Trước khi đi, đã có hơn chục người dặn mua xì gà. Nói đến Cuba là nói đến những điếu xì gà nổi tiếng, nâu sậm, phập phù to đùng như những khẩu thần công cắm vào miệng. Nacional cũng có bán, nhưng tôi quyết phải mua tại ngay nhà máy. Vài tiếng đồng hồ tham quan nhà máy Real Fábrica de Tabacos Partagás, nơi sản xuất ra những điếu xì gà nổi tiếng nhất thế giới. Mới đây, nhân dịp kỉ niệm 40 năm thương hiệu xì gà Cohiba nổi danh, Real Fábrica de Tabacos Partagás đã cho sản xuất 4000 điếu xì gà đắt nhất thế giới mang tên Cohiba Behike (đặt theo tên của một thủ lĩnh bộ tộc Taino tại Cuba). Giá mỗi điếu xì gà Cohiba Behike đặc biệt này là 233 bảng Anh. Chỉ có 4.000 điếu xì gà được cuốn bằng tay, đóng hộp. Các hộp xì gà loại này được làm từ gỗ mun, xương bò và các loại gỗ quý của cây tuyết tùng, cây sung dâu và xà cừ. Chúng được đánh số thứ tự và trên hộp có một miếng kim loại nhỏ khắc tên người mua.

Công nghệ sản xuất xì gà dường như vẫn được xem là bí mật quốc gia. Vì thế bất kể ai khi vào nhà máy đều không được phép đem máy quay phim chụp ảnh. Khi đoàn vừa ra khỏi cổng, mấy gã công nhân ôm bọc ni lông chạy theo níu áo xí xồ tiếng gì không hiểu. Thì ra họ bán xì gà. Xì gà họ bán là bán chui, hàng bán rẻ do đó là thuốc ăn cắp, giống như ở mình thời bao cấp- gọi là “ăn cắp tài sản xã hội chủ nghĩa”.

Mỗi năm, Real Fábrica de Tabacos Partagás xuất khẩu không dưới 10 triệu điếu xì gà ra thế giới. Điếu xì gà vừa là “sức mạnh kinh tế” quốc gia, vừa như hình ảnh biểu trưng của đàn ông Cuba. Hình ảnh anh hùng Che Guevara, lãnh tụ Phi đen Castro và nhiều nguyên thủ khác luôn dính chặt với chiếc điếu xì gà trên môi.

Không biết hút, nhưng ôm được mấy chục điếu xì gà trên tay khiến tôi yên lòng và… hãnh diện!

Chân dung “biểu tượng xì gà” Cu ba, một ông lão với điếu xì gà trước cổng nhà máy sản xuất cigar Real Fábrica de Tabacos Partagás

Nhá nhem tối, trước khi về xem Tropicana Show, vũ nhạc nổi tiếng Cuba (giá 100 USD mỗi vé), cũng kịp ghé thăm Bacardi, nơi được mệnh danh là hầm rượu rum của thế giới. Thêm vài cốc rum, khật khừ vũ điệu cha cha cha trong giàn nhạc công flamenco bốc lửa tại quầy bar hầm rượu. Men rượu rum, cùng điệu nhạc flamenco, những bước nhảy salsa, rumba, mambo, và đặc biệt là chachacha khiến tôi bồng bềnh say. Một em (hay bà chẳng biết nữa) núc ních như thùng phi, da đen bóng cứ níu áo mời nhảy. Chơi luôn, nhét vào tay em ú mười đô và… lắc. Gần chục người trong đoàn thấy vậy cũng hòa theo, nhảy lắc như lên đồng cùng những… kiều nữ màu đen. Có thêm mấy chục đô, các em nhảy càng bốc. Mấy tay nhạc công sung quá, cũng bật dậy ôm ghi ta nhảy điên cuồng.

“Đây là mảnh đất đẹp nhất mà mắt người đời nhìn thấy"- C. Côlông lần đầu tiên đặt chân tới Cuba từ năm 1492 đã phải thốt lên như vậy. Không hiểu khi đó C. Côlông có đang say rượu, say điệu nhạc flamenco, say trong những bước nhảy salsa, rumba, mambo, cha cha cha như tôi bây giờ?

Phút ngẫu hứng với vũ điệu la tinh tại quầy bar hầm rượu rum Bacardi

Bầm bầm bầm! Tiếng đại bác vọng lại từ phía pháo đài cổ La Cabanha. Hàng đêm, đúng 21 giờ, lại nghe thấy tiếng đại bác bắn lên từ pháo đài này. Thời thuộc địa, tiếng đại bác là tín hiệu khép cổng thành. Bây giờ thông lệ này vẫn được giữ để hút khách du lịch và để gợi nhắc không thể quên về một giá trị La Habana cổ xưa đầy tự hào của người dân Cuba anh hùng.

Cảm giác chia tay thật đầm ấm. Trên đường ra sân bay, dừng bên quán nước ven đường. “Ôi, Việt Nam, Việt Nam”- Họ ôm lấy chúng tôi và hát, quay cuồng, bốc lửa trong những vũ điệu la tinh khi biết gặp người Việt. Một hình ảnh Cuba khốn khó nhưng giàu chất lãng mạn. Một hình ảnh Cuba chân tình, chung thủy khi nhắc đến hai chữ “Việt Nam”. Nó khiến tôi nhớ lời Chủ tịch Nguyễn Minh Triết hôm ở La Habana “Trời đất sinh ra Việt Nam và Cuba như 2 anh em sinh đôi, người ở bờ đông, người ở bờ tây bán cầu, nhưng luôn gần gũi, sát cánh, máu thịt và thủy chung với nhau”.

TDN

_______________

(Kỳ sau: Đất nước hình quả ớt)

NGAO DU NEW-CU-CHI

Mon, 12 Oct 2009 01:36:40 +0700

Đó là chuyến ngao du kỳ thú 11 ngày qua New York, Cuba và Chile. Gần 59 giờ bay, qua 44.160 km (dài hơn chu vi trái đất) trên không phận 18 quốc gia, cắt qua 12 múi giờ khác biệt, 2 lần xuyên từ bắc bán cầu xuống nam bán cầu và ngược lại, từ bán cầu đông sang bán cầu tây, 2 lần cắt qua phân tuyến ngày đêm quốc tế và xích đạo, bay ngược thời gian để hạ cánh tại Alaska sớm hơn giờ cất cánh từ Hà Nội 5 giờ.

Một chuyến bay hiếm có khi được chứng kiến 2 lần bình minh trong vòng 18 tiếng khi bay ngược bóng đêm, và chứng kiến 1 ngày dài 22 giờ khi bay đuổi theo mặt trời trong chặng đường về.

Bài 1: NEW YORK NHỮNG NGÀY THƯỢNG ĐỈNH

Chuyên cơ VN 6579 cất cánh rời Hà Nội lúc 6 giờ 25 phút ngày 23-9. Đây là chuyến bay ngược thời gian. Hết 10 tiếng, hạ cánh quá cảnh tại sân bay quốc tế Anchorage (Alaska, Hoa Kỳ) lúc 1 giờ 45 giờ địa phương. Vì bay ngược múi giờ, nên sau gần 10 giờ bay, vẫn sớm hơn 5 tiếng so với thời gian lúc cất cánh tại Hà Nội. Đó là điều kỳ thú thứ nhất.

Chuyên cơ VN 6579 tại sân bay JF. Kennedy

Rêm lưng sau 18 giờ bay mới đến New York.

Đến New York Hoa Kỳ đúng những ngày thượng đỉnh. Tuần lễ Đại hội đồng Liên hiệp quốc họp phiên 64, tuần lễ diễn ra hội nghị thượng đỉnh Hội đồng Bảo an LHQ. Khí trời New York nhẹ, thoảng lạnh, ngược với thời tiết chính trị đang căng như dây đàn. Hàng loạt nguyên thủ các quốc gia đồng loạt tới Mỹ. New York trở thành một “hội trường” khổng lồ cho các cuộc gặp thượng đỉnh.

Tôi trú ngụ tại tầng 31 khách sạn 5 sao Sheraton New York & Towers. Một trùng hợp thú vị: cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton cũng đang trú ngụ tại ngay khách sạn này, phía trên tôi vài tầng. Bill Clinton đã chọn Sheraton New York & Towers trong những ngày ở New York và tổ chức ngay tại đây cuộc họp sáng kiến toàn cầu mang tên ông.

Trong khi ngóng chờ kết quả từ “những ngày thượng đỉnh”, tự thưởng cho mình một vòng ngao du New York. Lần trước có thời gian, đã nộp tiền thuê tour trực thăng bay trên đầu nữ thần tự do nhưng không thành vì thời tiết xấu, về Washington mà ấm ức mãi. Lần này theo đoàn lên tàu chạy quanh đảo ngắm và chụp ảnh từ xa. Không thể biết được đã có bao nhiêu lượt người chụp ảnh, bao nhiêu những bức ảnh chụp nữ thần tự do từ khi nó được dựng lên trên hòn đảo Liberty Island này. Lại nhớ về Đà Nẵng quê mình, quẩn quanh mãi không biết xây cái gì làm biểu tượng ngoài mấy bức tượng… Phật!

Tượng nữ thần tự do

New York những ngày thượng đỉnh cựa tí là tắc xe. Ngày thường vẫn vậy, những ngày này càng khốn khó, những biển xe nối đuôi nhau nhích từng centimet. Nhưng không nghe tiếng còi. Có lẽ, còi xe chỉ thấy ở Việt Nam. Mỹ, và nhiều quốc gia khác, hành vi bấm còi xe có khi còn nặng hơn câu chửi thề.

Điện thoại cho Thanh Chung, một phụ nữ Việt làm việc tại LHQ. Đúng hẹn nửa tiếng, thấy chị chui lên từ lòng đất? Mình đi làm bằng tàu điện ngầm, cứ chui trong lòng đất vậy, chưa sắm được ô tô- Chị bảo vậy. 48 tuổi, Thanh Chung sang New York được hơn 6 năm rồi. 2 con chị cũng sang theo mẹ, một đã đi làm, một đang theo học. Đứa lớn tháng tới bắt đầu thuê nhà ra ở riêng, chị khoe và bảo rằng như vậy để tập cho con tính tự lập. Đó là điều đáng học và học được đầu tiên nơi người Mỹ. Dáng người thấp bé, nhưng để trụ được có chân trong tổ chức Quĩ nhi đồng LHQ (UNICEF) giữa New York cao ngạo này chứng tỏ cái nghị lực và tri thức không thấp bé tí nào của người phụ nữ Việt ấn tượng này. Tôi thích và ấn tượng Thanh Chung từ những bài viết sắc sảo và giàu chất nhân văn của chị. Chị cũng đọc tôi thường xuyên. Và vì thế giữa New York, dù gặp lần đầu nhưng cả hai đã như thân quen từ lâu.

Trước khi chuyển sang đây chị ở đâu làm gì? Thanh Chung cười: Mình qua hơn 6 năm rồi, là thi qua chứ LHQ không có khái niệm “chuyển”, trước đó cũng đã làm ở một tổ chức khác cũng của LHQ tại Hà Nội.

Người Việt ở New York giờ không ít. Và người Việt như Thanh Chung làm cho LHQ cũng không ít. Người Việt mình chỉ tội cái dáng thấp bé, chứ tài trí đâu có thua “thằng” nào- Nghe Thanh Chung nói mà thấy vui lây, như được tiếp thêm… niềm tin!

An Nam quán- một quán cơm Việt nhỏ nhưng ấm áp, sang trọng giữa những tòa nhà chọc trời. Cơm trắng, rau luộc, thịt bò và canh chua. Lại thêm một người Việt nữa có “hộ khẩu” tại tòa nhà LHQ: anh Vũ Duy Mẫn. Nhất hả, em sang bao giờ? Câu hỏi khiến New York như gần sát… Quảng Nam vậy!

Có vẻ sợ tôi đói nên Thanh Chung gọi hơi nhiều. Cơm, thịt đều thừa. Em có lấy về không- Anh Mẫn hỏi? Ok- Thanh Chung vừa gật đầu cười vừa gói sạch mấy dĩa thức ăn còn lại trên bàn.

Chợt liên tưởng đến chuyện bên nhà, ít thấy ai như Thanh Chung, “dám” đến mức thành thói quen không bỏ sót cơm thừa. Trước đây tôi có viết về chuyện ra nước ngoài hễ thấy ai kéo quần đái bên vệ đường và khi ăn cứ nói chuyện oang oảng, rồi xả rác đầy gầm bàn thì không cần hỏi quốc tịch, bởi đó chỉ có thể là người Việt. Nay ngộ thêm một điều: Thấy bàn nào ăn xong vẫn thừa mứa đầy cơm thịt, thì cũng không cần hỏi quốc tịch, bởi đó đích thị là người Việt, chỉ có thể là người Việt mà thôi. Nhất là những tiệc buffet, người ngoại quốc họ rất ngạc nhiên, cứ trố mắt nhìn khi thấy những đĩa thức ăn của người Việt mình ai nấy đều đầy ắp, đổ tràn ra bàn.

Thanh Chung chào vội rồi xách 2 túi thức ăn chui xuống lòng đất.

Anh Mẫn sắc sảo, chỉ tiếc rằng ngồi với nhau quá ít. Dẫn tôi dạo qua 2 phố, hướng dẫn cách đi bộ về hướng đại lộ 5, đại lộ 7 rồi cũng bắt tay chào và… chui vào lòng đất!

Những ngày thượng đỉnh, cả New York tất bật. Thanh Chung và Vũ Duy Mẫn cũng vậy. Họ vội vã về với công việc UN của mình, để rồi tối nay còn kịp dự buổi gặp gỡ của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết với cán bộ phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ và nhân viên người Việt làm việc cho UN.

Với hai nhân viên người Việt tại Liên hiệp quốc Thanh Chung và Vũ Duy Mẫn

New York chật chội. Chật đến mức ngay cả sân bay quốc tế JF. Kennedy cũng không còn chỗ đậu. Chuyên cơ chở đoàn đến xong, phải bay đi đậu ở một nơi khác, đến ngày về mới bay lại đón.

Hôm quá cảnh tại Anchorage (Alaska) đã ngạc nhiên khi thấy toàn chữ Tàu. Về New York, đi shopping thấy nhiều người mua đụng hàng Tàu cứ tủm tỉm mãi. Nhớ lần đầu đến Mỹ, lội khắp mấy tòa độ sộ ngay giữa trung tâm New York và cả Washington thấy ngập tràn hàng sale made in China, tôi đã viết rằng: "nỗi sợ hãi" của nước đại Mỹ trong hiện tại và cả tương lai không đâu khác, đó chính là cái"made in China" sờ sờ trước mặt kia. Và có lẽ, mọi... căng thẳng cũng từ đây, chứ chẳng phải câu chuyện nhân quyền hay súng ống.

Mỗi năm, dường như hàng hóa Trung Quốc càng ngập tràn nước Mỹ hơn. Và giữa New York chọc trời cao ngạo này, quán ăn nhà hàng Tàu cũng ngày một nhiều hơn. Thậm chí, có những phố chỉ vài 3 quán Tàu cũng treo bảng là China town.

Năm 2007, lần đầu đến New York, cảm giác trong tôi là sự choáng ngợp. Lần thứ hai, New York không cho tôi cảm giác lạ lẫm, choáng ngợp nữa, không biết có phải nhờ chị Thanh Chung, anh Vũ Duy Mẫn và những nhân viên LHQ “made in Việt Nam” ?

Đêm trước khi rời New York, mọi người mệt ngủ cả. Một mình lang thang giữa quảng trường Thời đại (Times Square). Cũng chẳng biết làm gì giữa biển người đủ màu da nhộn nhạo náo nhiệt, giữa cơ man những biển quảng cáo chói lòa kia. Kéo ghế, thưởng cho mình một cốc cà phê và tự dưng ước giá như có một tấm biển quảng cáo chữ Việt lọt giữa quảng trường Thời đại danh tiếng này. New York là thành phố không bao giờ ngủ. Và điểm náo nhiệt nhất, không bao giờ biết ngủ đúng nghĩa nhất chính là Times Square.

Đến New York không phải để ngủ. Times Square không có khái niệm của sự dừng lại và nhắm mắt!

TDN

quảng trường Thời đại (Times Square)

_______________

(kỳ sau: Varadero, xì gà, rượu rum và… cha cha cha)

NAM DU KÝ (bài 2)

Sat, 05 Sep 2009 22:19:21 +0700

Người ta đang “thổi” hòn đảo 593,05 km² (xấp xỉ diện tích quốc đảo Singapore) này thành “đảo ngọc”, “thiên đường du lịch của Việt Nam” (!?) Còn với tôi, trong chuyến Nam du ngắn ngủi vừa rồi, Phú Quốc hiển hiện và ấn tượng là nhà thùng, nước mắm, rượu sim, đại bàng biển và… những con chó xoáy!

Bài 2: RA PHÚ QUỐC UỐNG NƯỚC MẮM VÀ XEM… CHÓ

Đăng ký trước 3 ngày nhưng cả vé tàu và phòng ngủ trên đảo đều hết. Phải nhờ sự can thiệp từ Ủy ban tỉnh Kiên Giang. Vì thế, ấn tượng đầu tiên, ngay từ khi chưa đặt chân lên đảo lại chính là cái vé tàu. Sáng ra bến mới giật mình: Phú Quốc có cái gì mà du khách xếp hàng nườm nượp đến vậy? Phải công nhận là tàu chạy đúng giờ hơn cả máy bay.

Hết 2 tiếng rưỡi thì ra đến đảo.

bãi Sao

NHÀ THÙNG

Phú Quốc có gì? Nước mắm! Ai nấy đều buột miệng vậy và điểm đến đầu tiên chính là “nhà thùng”- tức làng mắm. Cái thứ nước màu đỏ sậm sền sệt kia đã trở nên như một thương hiệu độc quyền cho hòn đảo này.

Chủ nhà thùng Thanh Quốc là bà Nguyễn Thị Tịnh, trên 50 tuổi. Vừa là chủ nhà thùng Thanh Quốc, đồng thời là Chủ tịch hội sản xuất nước mắm Phú Quốc. Nhà 3 đời làm mắm. Đời cha ông bà Tịnh đã gồng gánh chống chèo đem mắm sang tận Campuchia, Thái Lan… Nhà có 70 thùng, mỗi năm cho ra không dưới nửa triệu lít nước mắm thành phẩm, doanh thu trên 6 tỷ đồng.

Những chiếc thùng khổng lồ màu nâu sậm được làm từ một loài gỗ đặc biệt mang tên bời lời- loài cây đặc trưng của rừng Phú Quốc. Mỗi thùng “ăn” 14 tấn cá, sau 12 tháng chín cá, thêm 4 đến 6 tháng nữa là rút mắm. Mắm Phú Quốc được làm từ nguyên liệu cá cơm thang, loài cá cơm đặc biệt chỉ có tại vùng biển Phú Quốc. Từ chất liệu cá này, mắm Phú Quốc khi mới nếm có vị mặn nhưng không phải mặn chát như các loại nước mắm khác, còn hậu vị thì lại ngọt béo.

Bà Tịnh bảo: nước mắm mà khi nếm thấy ngọt ngay tức thời thì là mắm đã hòa đường hóa học. Mắm Phú Quốc không vậy, nó là thứ nước mắm tinh chất, không hề pha chế. Và điều này làm nên thương hiệu cho nước mắm Phú Quốc, loại nước mắm mà bất kỳ ai đã nếm thử một lần không sao quên được. Và nếu chưa vào thăm nhà thùng, chưa thử nếm một thìa nước mắm thì coi như vẫn chưa ra đến Phú Quốc.

Nhà thùng lâu đời nhất trong làng mắm Phú Quốc là nhà thùng Hưng Thành, với trên 200 năm tuổi. Cả đảo có 90 nhà thùng, trong đó khoảng 50% nhà thùng đạt sản lượng từ 500.000 đến 1 triệu lít/năm, đa phần qui tụ ở khu vực Dương Đông. Tổng lượng nước mắm hàng năm của Phú Quốc ước đạt mức trên 25 triệu lít.

Lượng tàu đánh cá cơm của toàn đảo hiện đã lên con số hàng nghìn. Một dấu hiệu đáng mừng cho sự phát triển của nghề mắm. Nhưng đó cũng chính là mối lo. Lời bà Tịnh: Nguy cơ cạn dòng cá cơm là báo động, vì tận khai, chứ trước đây chỉ khai thác theo mùa.

thăm nhà thùng

ÔNG TỔ RƯỢU SIM VIAGRA BẢY GÁO

Đó là ông Mạc Văn Nghiêm, người khai sáng ra dòng rượu đặc biệt được pha chế từ những trái sim trên rừng Phú Quốc. Một loại rượu được lưu truyền là mạnh gân cốt, trị được sỏi mật, sỏi thận… là thứ rượu viagra đặc trưng của hòn đảo này.

Ông Nghiêm tiếp rượu chúng tôi ngay tại… xí nghiệp sản xuất tại gia. 84 tuổi, nhưng dáng ông vẫn tráng kiện. Có lẽ do ngày nào cũng nếm thử rượu?

Khởi phát từ hơn 20 năm trước. Từ khi thấy cư dân trên đảo hái sim trên rừng về. Nhìn những gánh sim đỏ mọng bán chẳng ai mua mà ông thấy tiếc. Lúc đó, đang là Chủ tịch Mặt trận huyện, ông tranh thủ mua gom những gánh sim về và thử pha chế rượu. Ông bảo rượu sim mình chế là do học cách của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên (?). Ban đầu cũng chỉ là ngâm sim làm rượu thử chơi, rượu làm chỉ để đãi khách chơi. Nhưng ai uống cũng khen. Năm cưới vợ cho con, ông quyết định làm mấy chục can rượu sim đãi khách. Xong đám cưới, con sinh cháu rồi mà nhiều người vẫn gõ cửa hỏi “còn rượu sim không?”. Thấy vậy, ông quyết định lập lò rượu, mua sim về chất chật nhà. Năm đầu làm 300- 400 kg sim. Năm sau tăng lên 3 tấn, 4 tấn. Rồi cứ thế dần dần thành 20 tấn như hiện nay.

20 tấn sim, theo lời ông là cho ra khoảng 1 vạn lít rượu cốt. Từ 1 vạn lít rượu cốt này, ông pha chế nhân lên nữa tùy theo nồng độ và theo cái “gu rượu” của từng vùng.

Ngoài rượu sim, ông còn làm nhiều loại rượu trái cây khác, nhưng đáng kể nhất, đứng sau rượu sim là rượu mỏ quạ, loại rượu chế từ trái mỏ quạ, cũng là một loài cây đặc thù của rừng đảo Phú Quốc.

Ông đặt tên cho cái “xí nghiệp rượu sim” của mình là Bảy Gáo. Sau ông, hiện Phú Quốc có 3 “xí nghiệp” sản xuất rượu sim, nhưng không rượu nào qua mặt nổi rượu sim Bảy Gáo. Rượu sim Bảy Gáo đã thành một thương hiệu kính nể, theo nhiều đường nhiều cách vào đất liền, đi khắp các vùng miền và sang tận Pháp, Mỹ, Anh, Đức, Nhật…

Cái tên Bảy Gáo cũng là một tích vui. Ông bảo do ngày trước thấy cô gái quê xinh đẹp (là vợ ông bây giờ) ngồi bán hàng dưới gốc cây gáo nên thương tình, tán tỉnh và nên duyên. Vì vậy ông đặt tên rượu sim Bảy Gáo coi như gợi nhớ đến một… men tình của riêng mình! Vậy nhưng tối đó ngồi nhậu, mấy ông bên Mặt trận và Dân vận huyện Phú Quốc lại nói khác: Bảy Gáo là do ngày trước khi đang tán tỉnh thì bị cô gái (vợ ông bây giờ) vung tay đập cái gáo dừa vào ông đến gãy cán.

Không biết tích nào đúng. Chỉ biết rằng bây giờ ra đảo Phú Quốc là nghe nhắc đến rượu sim Bảy Gáo.

ông tổ rượu sim viagra Bảy Gáo

bà Bảy Gáo và những chai rượu sim vỉagra

XEM CHÓ XOÁY VÀ ĐẠI BÀNG BIỂN

Ra Phú Quốc, nên đến bảo tàng Cội Nguồn. Một trong 9 bảo tàng tư nhân hiện tại của Việt Nam. Ông chủ khu bảo tàng này là Huỳnh Phước Huệ, một chàng trai mới 37 tuổi. Vừa khánh thành được hơn 3 tháng, Cội Nguồn là khu bảo tàng tư nhân kỳ thú có một không hai trên hòn đảo này, với trên 3.000 hiện vật, trong đó 1.120 cổ vật đã được giám định và đăng ký.

Tôi ngạc nhiên, thú vị trước hình ảnh những bước chân và vết kiếm đầu tiên của Chúa Nguyễn khi đặt chân lên đảo Phú Quốc. Kỳ thú trước các cổ vật văn hóa phi vật thể, các tác phẩm nghệ thuật chế tác từ gỗ lũa rừng Phú Quốc, các mảng gỗ hóa thạch… Và đặc biệt là khu bảo tồn loài chó xoáy đặc chủng Phú Quốc và đại bàng biển. Đại bàng biển- biểu hiện cho quyền uy và sức mạnh của biển, là cánh chim báo bão. Còn chó xoáy Phú Quốc- là loài chó đặc biệt chỉ có trên hòn đảo này. Cùng với nước mắm, chó xoáy Phú Quốc là thương hiệu thứ 2 của Phú Quốc, khiến du khách phải nhớ và nhắc đến khi bước chân lên đảo.

Chó xoáy Phú Quốc là loài chó có xoáy trên lưng, lông ngắn mượt, chân thon dài, bàn chân có màng da, đuôi vút cong, ức to, bụng thon, với những đặc tính riêng biệt: trung thành với chủ, thân thiện với khách, thông minh, tính tổ chức bầy đàn cao, chạy nhanh, leo trèo cao, giỏi đào hang và bơi lội, sinh sản trong hang, có khả năng tự tìm thuốc lá cây chữa bệnh và tự giấu phân sau khi vệ sinh…

Có lẽ, còn nhiều điều lắm chuyện nữa. Nhưng với tôi, trong chuyến Nam du ngắn ngủi vừa rồi, Phú Quốc hiển hiện và ấn tượng trong tôi là nhà thùng, nước mắm, rượu sim, đại bàng biển và… những con chó xoáy!

Còn với các nhà hoạch định chính sách, nghe đâu người ta đang “thổi” hòn đảo 593,05 km² (xấp xỉ diện tích quốc đảo Singapore) này thành một khu “đảo ngọc”, thành… “thiên đường du lịch của Việt Nam” (!?)

TDN

đại bàng biển

chó xoáy

__________

Kỳ trước: VỀ CÀ MAU NGHE ĐẤT NỞ

NAM DU KÝ

Fri, 04 Sep 2009 06:28:07 +0700

Chiếc ca nô chạy như xé gió xẻ nước. Cảm giác lao về Đất Mũi cứ nôn nao, rừng rực. Buông đôi chân trần đạp vùi vào mảng đất bùn non xóm Mũi mà nghe như đất thiêng đang rùng rục nở dưới chân mình.

Bài 1: VỀ CÀ MAU NGHE ĐẤT NỞ

Từ thành phố Cà Mau chạy ca nô ra Đất Mũi hết 2 tiếng. 2 tiếng lao trên sông nước, xẻ lao vùn vụt qua những cánh rừng đước bạt ngàn, cảm giác như được choài người chườn trên sóng.

Bình, tay lái ca nô được Ủy ban tỉnh Cà Mau phái cử dẫn chúng tôi ra Đất Mũi mở chuyện:

- Thấy xa không anh?

- Xa, nhưng cảm giác rất nhanh, nhanh lắm.

- Em chở nhiều người ra Mũi, ai cũng bảo có cảm giác như vậy. Có lẽ nhờ sự háo hức, nôn nao khi lao trên sông nước về với điểm Mũi kỳ thú thiêng liêng này.

Một tay bẻ vô lăng, một tay khoát chỉ cho chúng tôi từng khoảng rừng, từng dãy “phố nước”. Những dãy nhà dựng sát nhau, nổi trên hai mép nước thành những dãy phố. Thuyền và ca nô xẻ nước lao giữa… phố, những con phố nước kỳ thú chỉ có ở miền Đất Mũi này.

Qua khỏi vài dãy “phố nước” là gặp một lâm trường, một lâm trường khá đặc biệt, kỳ thú nằm lọt thỏm giữa rừng đước và chà là. Phân trường 184 (công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển), nhưng cư dân nước ở đây quen gọi là lâm trường Chà Là, bởi nó thuộc khu phận ấp Chà Là, xã Tam Giang, huyện Năm Căn, Cà Mau. Phạm Ngọc Hưng, Phó giám đốc công ty kiêm trưởng phân trường giữa rừng đước này tiếp và dẫn khoe với chúng tôi khu bảo tồn du lịch sinh thái Chà Là. Đây là khu bảo tồn đa dạng sinh học rộng 86 ha.

Anh Ngô Hồng Phước, tổ trưởng tổ gác rừng Chà Là chụm tay lên miệng hú gọi khỉ. Từng đàn khỉ theo tiếng gọi của anh lẩn đâu đó trong rừng bất thần nhảy ra đứng đầy trên các chòi lá, thản nhiên giỡn đùa với khách trên các con đường dẫn vào rừng. Phước bảo ngoài khỉ, ở đây còn có voọc, rái cá, chồn, rắn hổ đước, hổ mây, rắn đẻn, cò trắng, dang xen, chìa vôi, sáo…

Trên mặt nước là rừng, là thú, chim muông. Dưới nước là từng đàn cá muôn sắc màu đuổi giỡn nhau như đớp dưới chân du khách.

Trong khu là 3 trảng chim lớn với gần 300 con diệc xám, nhưng Phước bảo rất tiếc là chưa làm được vọng đài cho du khách lên ngắm chim. 53 tuổi, anh Phước đã có 14 năm gắn với rừng ngập mặn.

Phạm Ngọc Hưng cũng thế, 47 tuổi nhưng đã 22 năm làm công dân rừng đước. Hưng quê Hưng Yên, nhưng sau khi học xong đại học lâm nghiệp, anh vào Cà Mau. 22 năm ở Đất Mũi, anh lấy vợ, sinh được 3 con và gắn với những khu rừng đước như máu thịt. Anh bảo: Giờ mình thành công dân Mũi chính hạng rồi. Cái tình của sông nước, của con người rừng đước nơi đây lạ lắm, cứ mỗi lần có việc vào đất liền lâu lâu là thấy nhớ, phải lên thuyền chạy ra ngay.

Lâm trường Chà Là và công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển của anh từ lâu đã trở thành một điển hình không chỉ về trồng rừng mà còn là một vựa tôm chuyên nuôi tôm sạch xuất sang châu Âu. Diện tích toàn bộ phân trường 184 Chà Là gồm 6.500 ha, trong đó có đến 3.700 ha nuôi tôm. Sản lượng tôm xuất sang Thụy Sĩ và các nước châu Âu năm 2002 là 17 tấn, 23 tấn năm 2003, 134 tấn năm 2004, 131 tấn năm 2005, 331 tấn năm 2006, 340 tấn năm 2007 và 340 tấn năm 2008. Tôm Chà Là đã trở thành một thương hiệu mạnh gây sự chú ý nơi thị trường Thụy Sĩ và các nước châu Âu. Anh Hưng bảo nó được nuôi theo phương cách quảng canh cải tiến, vừa trồng rừng vừa kết hợp nuôi tôm. Khu rừng đước bạt ngàn, mênh mông giữa sông nước Cà Mau này được các anh gây trồng từ 15 năm nay.

đước xóm Mũi

Mệt, nhưng ai nấy đều không muốn về Cà Mau ngay trong đêm. Một đêm ngủ lại giữa rừng đước nơi Đất Mũi tận cùng tổ quốc khiến ai cũng nôn nao.

Xóm Mũi là một khu ấp nhỏ với chừng 500 khẩu (315 hộ dân) nấp trong rừng đước. Chỉ có 2 nhà hàng nổi và 2 căn nhà khách bằng gỗ ọp ẹp bé tẹo giữa rừng đước. Cái mũi đất kỳ thú hình ngón chân nơi tận cùng chữ S mỗi năm nở ra 80 đến 100m. Tọa độ quốc gia GPS 0001 được xây từ tháng 1-1995, khi đó ngay trước mặt vẫn là biển nước mênh mông. 14 năm sau, phía trước biển mênh mông đó giờ đã là cánh rừng đước rộng hơn 1 km.

những công dân xóm Mũi

Về Đất Mũi sẽ nghe câu “mắm đi trước, đước theo sau”. Những ngọn mắm từ bùn đất chui lên giữ đất, rồi kế sau là những trái đước như hình mũi tên rớt chúi xuống bùn mọc lên thành cây, vây thành rừng, những khu rừng đước cứ ngày một nhân lên, rộng hơn, bạt ngàn hơn vươn ra theo đất nở.

Tôi ấn tượng với loài cây ngập mặn này. Cứ mỗi đợt sóng dồn lại lộ khoe những chùm rễ đước kỳ thú. Những chùm rễ đước như hàng vạn vạn những cánh tay bấu vào lòng đất. Cây càng già càng nhiều quả. Những quả đước thăn tròn, nhọn như những mũi tên lần lượt thay nhau rụng chúi xuống bùn non. Chúng cắm xuống bùn đất, xếp thẳng tắp như những hàng lính tiêu binh. Sau một đêm, trên cái đầu quả đước nhoi lên mặt bùn ấy hé một nụ chồi non xanh. Cứ thế, vây quần xếp lớp thay thế cho mỗi một gốc đước lớn tuổi già nua là hàng trăm ngàn, hàng vạn vạn những chồi đước non tơ chui lên từ đất bùn non xóm Mũi.

Tuấn, ông chủ một trong hai nhà hàng nổi giữa biển nước này bảo: Chừng 5 năm nữa thôi, nơi hai nhà hàng nổi này sẽ là đất liền. Đã ra tới Mũi mà không ngủ lại một đêm thì tiếc lắm. Dù phòng ốc, điều kiện sơ sài, nhưng bù lại đêm khuya các anh sẽ được nghe tiếng đất nở.

Suốt đêm không ai ngủ được. Cái cảm giác nằm giữa rừng đước cực Nam này nghe đất thở nó kỳ thú và thiêng liêng. Đêm tĩnh lặng, thỉnh thoảng lại nghe răng rắc, rột roạt trên những cánh rừng, rồi những tiếng rộp roạp nơi mặt nước. Nghe như tiếng rừng cây đang thở, như tiếng cá đang quẫy. Và rất kỳ lạ là tiếng rùng rục, ùng ục như thể tiếng đất thở. Cư dân Đất Mũi bảo đó là lúc nghe rõ nhất tiếng thở của bùn đất. Từng centimet đất bùn thở và vươn nở ra phía biển khơi.

Gần sáng, vẫn không thằng nào chợp mắt nổi. Cả 5 đứa lại ôm rượu ra ngay mỏm đất đầu mũi. Không say, nhưng tất cả nằm úp mặt áp người vào lòng đất. Mày có thấy đất rung không? Hình như nghe tiếng đất thở mày ơi! Tiếng gì như sóng vỗ từ xa, không phải, là tiếng đất, tiếng đất thở chúng mày ơi! Đứa nào cũng cảm được và nhận ra, cũng thấy như thân hình mình rung lên nhè nhẹ. Kỳ lạ thay, dường như từng mảng đất đang rùng rục nở dưới ngực mình.

Có lẽ trên quả đất này, không ở đâu đất lại mỗi ngày một nở ra, lại nghe được tiếng thở của từng vốc bùn đất và gang tay đo được từng centimet đất rùng mình nở ra lớn lên như vùng đất mũi cực nam của mảnh đất Việt mang tên Cà Mau.

Là công dân Việt, nên có ít nhất được một lần về Xóm Mũi vời vợi này để nghe đất nở ngay dưới chân mình. Tôi thả dép, buông đôi chân trần đạp vùi vào mảng đất bùn non xóm Mũi mà nghe như từng mảng đất thiêng đang rùng rục nở dưới chân mình.

TDN

(kỳ sau: ra Phú Quốc uống nước mắm và xem… chó)

tọa độ quốc gia GPS 0001

“nhà khách” giữa rừng đước xóm Mũi

“ngón chân” Đất Mũi

nắm đất Cà Mau

THÀNH PHỐ 100 KI-LÔ-MÉT

Tue, 14 Jul 2009 08:10:08 +0700

Một “thành phố biển” dài trên 100 ki-lô-mét. Đó là một trục đô thị mới trải dài trên tuyến bờ biển vùng đông Quảng Nam. Một “thành phố biển” xây mới với mô hình “đô thị-làng”…

DỰ ÁN CẢI HÓA VÙNG CÁT VỚI CUỘC DI DỜI TRÊN 6, 5 VẠN DÂN

Hiện thì vùng đất trên 100 km ấy vẫn là cát. Cát bỏng, phi lao, xương rồng và những khu làng “chảo tôn”. Những căn nhà được xếp dựng từ những tấm tôn như những cái chảo nóng hứng nắng mặt trời. Những khu làng “chảo tôn” bão gió cuốn tôn bay như lá chuối khô trong các trận bão Chanchu, Xangsane…

Đó là những vùng cát nghèo khó của xứ Quảng. Những khu làng hứng bão. Những làng cát có năm vắng hẳn tiếng đàn ông, chỉ thấy bóng dáng đàn bà và trẻ nít, khăn tang ngập làng sau những trận bão. Một miền cát với trên 65.000 con người (trên 16.259 hộ) trải dài 30 xã phường thuộc 6 huyện thị thành từ Hội An đến Điện Bàn, Duy Xuyên, Thăng Bình, Tam Kỳ và Núi Thành.

Làm thế nào để vùng cát dọc dài trên 100 km kia thoát nghèo, làm sao để sắp xếp, tái định cư lại cho cuộc sống của trên 65.000 cư dân ven biển? Đó là mục tiêu của một đại dự án mang tên “sắp xếp dân cư phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai vùng ven biển Quảng Nam”.

Được triển khai từ 2008 đến 2020 theo ba giai đoạn. Giai đoạn đầu 2008-2010 sẽ di dời 4.330 hộ dân với gần 16.800 người. Giai đoạn hai 2011-2015 di dời trên 3.000 hộ với khoảng 12.800 người. Giai đoạn 2016-2020 di dời gần 800 hộ với trên 2.400 người.

Tổng kinh phí dành cho dự án không dưới 3.679 tỉ đồng. Trong đó nguồn ngân sách nhà nước là 1.390 tỷ, nguồn ODA 250 tỷ, và trên 2.289 tỷ còn lại được huy động từ các nguồn khác. Trong 3.679 tỉ đó, sẽ có 480 tỉ được dành cho mục tiêu xây dựng khu tái định cư (TĐC); 153 tỉ đầu tư cơ sở hạ tầng công cộng tại dự án TĐC; 448 tỉ chỉnh trang ven biển, 265 tỉ chỉnh trang ven sông. Ngoài ra dự án sẽ dành hơn 29 tỉ hỗ trợ lãi suất cho khoảng 5.700 hộ dân vay xây dựng nhà, 24 tỉ cải thiện cuộc sống và đào tạo nghề nghiệp cho người dân bị di dời...

30 điểm TĐC với qui mô 919 ha được xây dựng trên toàn tuyến. Trong đó hai điểm bố trí dân cư mới với qui mô 300ha, tập trung tại hai xã Duy Nghĩa (huyện Duy Xuyên) và Tam Anh Bắc (huyện Núi Thành), chỉnh trang, nâng cấp, mở rộng hệ thống hạ tầng tại 28 điểm dân cư ở 15 xã với diện tích hơn 600ha. Xây dựng hệ thống đường ngang từ Cửa Đại đến xã Tam Anh Bắc với chiều dài 48km và mạng lưới đường giao thông ngang 29km. Khu tránh bão cho thuyền (1.000 thuyền/khu) và cơ sở hạ tầng hậu cần nghề cá tại xã Duy Nghĩa và Tam Anh Bắc, nạo vét xung yếu sông Trường Giang với độ dài 75km.

Mục tiêu của dự án, như chính tên gọi là: sắp xếp lại dân cư trong vùng rốn thiên tai bão lũ, nhằm giảm thiểu hậu họa cho dân và chuyển đổi, nâng cao đời sống cho cư dân vùng cát.

Và hơn thế, một vùng cát bỏng rộp nghèo khó với hàng vạn cư dân “sống trong cát chết vùi trong cát” kia sẽ thành cư dân của một đô thị mới- thành phố 100 ki-lô-mét.

biển miền Trung

bãi Rạng- Quảng Nam

THÀNH PHỐ 100 KI-LÔ-MÉT

Với Quảng Nam, có lẽ đây là một dự án di dân lịch sử. Trên 65.000 cư dân ven biển phải di dời. 919 ha thuộc 30 điểm TĐC cho dân sẽ hợp cùng các khu đô thị mới hình thành dọc tuyến tạo nên một chuỗi đô thị kỳ thú có một không hai theo mô hình “đô thị-làng”.

“Đô thị-làng” là mô hình khởi phát từ ý tưởng của nguyên Bí thư tỉnh ủy Quảng Nam- tiến sĩ Vũ Ngọc Hoàng. Khi còn làm Bí thư Quảng Nam, ông Hoàng đưa ra ý tưởng kỳ thú này. Ông đã viết đại ý rằng: Lỗi lầm của phương Tây trong quá trình đô thị hóa của họ là đã xóa đi các làng quê. Chúng ta phải tránh lặp lại điều đó... Việc quy hoạch phải lưu ý xây dựng các “đô thị - làng”, nghĩa là: trong quy hoạch và phát triển du lịch, cần nhấn mạnh đến văn hóa giao tiếp, cả vật thể và phi vật thể - để tạo ra vùng du lịch có hồn, có chiều sâu... Đó là giữ được cái hồn cho đô thị, là những không gian làng giữa phố.

Ông Hoàng ra Trung ương ngồi ghế khác. Nhưng Quảng Nam vẫn đang thực hiện dự án kỳ thú và táo bạo này trên cơ sở khởi phát từ ý tưởng đó.

Hơn một năm trước, trong bài “Thời của miền Trung”, tôi đã viết: “Có ai dám tin nổi ngay trên chính dải cát dài ven biển bẩn thỉu, lem luốc và nghèo quấn kia bây giờ là những con đường 5 sao, những cụm resort 5 sao, những bãi biển được liệt vào hàng quyến rũ nhất hành tinh. Có ai dám tin nổi cả vùng cát mênh mông bỏng rộp kéo dài tít tắp hàng trăm ki-lô-mét từ Hội An vào tút tận Chu Lai kia trong nay mai sẽ là những chuỗi đô thị vườn kỳ thú bậc nhất Việt Nam, được đầu tư bởi hàng... núi tiền khổng lồ từ các đại gia lẫy lừng đến từ xứ sở Ả- Rập?”.

Và hơn thế, gắn kết với “Thành phố 100 ki-lô-mét” là sự chuyển mình của cả một dải cát miền Trung. Hiện các tuyến đường ven biển thuộc địa phận thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi đã hình thành. Tuyến giao thông dọc trục đông Quảng Nam gắn với “thành phố 100 ki-lô-mét” này sẽ chuyển hóa cả một vùng cát miền Trung. Khi đó, Quảng Nam không chỉ được biết đến với 2 vùng di sản, bức tranh miền Trung không chỉ được khắc chạm bởi những địa chỉ đỏ sống động như Đà Nẵng, Hội An, Chu Lai, Dung Quất… mà sẽ hiện hữu một điểm nhấn kỳ thú mới mang tên: Thành phố 100 ki-lô-mét.

“Thành phố 100 ki-lô-mét”- Một thành phố trải dài ôm lấy biển dọc trên 100 km từ Hội An đến đến Điện Bàn, Duy Xuyên, Thăng Bình, Tam Kỳ và tít tắp Núi Thành cực nam giáp khu kinh tế mở Chu Lai.

Đó không chỉ là giấc mơ!

Và kỳ thú thay: “Ông chủ” đang nhận lãnh trách nhiệm ôm cái dự án “Thành phố 100 ki-lô-mét” này chính là Đỗ Xuân Diện- thằng bạn thân của tôi thưở nối khố, một công dân cát “chui lên” và trưởng thành từ cát. Một doanh nhân tên tuổi của Quảng Nam với những đóng góp làm cải hóa vùng cát cực nam xứ Quảng mà tôi quen gọi là “nhà tổ chức đầu tư cho khu kinh tế mở Chu Lai”.

Những khu đô thị, những cụm resort đang mọc lên dọc dài tuyến ven biển Quảng Nam.

_______________

(Hơi tiếc khi đăng báo lại bị sửa cái tít bài)

MĂNG ĐEN- PHỐ YEÈNG (bài 2)

Sat, 16 May 2009 07:08:28 +0700

Người ta gọi Măng Đen là một Đà Lạt mới. Đúng là có dáng nét của một Đà Lạt, nhưng Măng Đen khác, bởi nó là một đô thị được xây mới toàn bộ, mới ngay từ viên gạch vỉa hè đến vạt hoa sân vườn. Một đô thị núi đẹp đến từng… centimet!

Bài 2: THÀNH PHỐ ĐẸP TỪNG CENTIMET

Hồ:

Măng Đen sẽ không mê hoặc nếu không có cổ tích Yeèng và 7 hồ. Hồ lẫn trong núi, trong xanh và đẹp như cổ tích Yeèng. Toong Ly Lung là hồ có mặt nước tròn vành vạnh trên 2 ha, vờn quanh là những hàng cây cổ thụ sần sùi, mốc xanh với thân cây phải đến hai ba người ôm. Dưới tán rừng phủ mặt hồ là lan, lan rừng đủ loại như mọc lên từ chính mặt hồ trong xanh huyền hoặc. Và cá, không thấy hồ nào nhiều cá như Toong Ly Lung. Cá nhiều, nhưng lạ và đẹp nhất là một loài cá ngũ sắc giống như cá cờ, cá thia lia ở cùng xuôi, nhưng chúng óng ánh, sắc màu sặc sỡ và to hơn cá rô đồng. Có lẽ Toong Ly Lung nhiều cá bởi theo truyền thuyết đây là làng của Ca Huynh.

Từ Toong Ly Lung, đi bộ xuyên rừng chừng 15 phút là đến Toong Ziu. Toong Ziu rộng chừng 1ha, nhưng chìm khuất trong một khu rừng già với dây leo và song mây chằng chịt, âm u. Vào tiếp chừng một tiếng nữa sẽ gặp Toong Pô, hồ nhỏ nhất trong 7 hồ, nhưng tuyệt đẹp. Toong Pô là nơi cảm nhận rõ nhất tính khí thất thường của vùng đất huyền thoại Măng Đen. Đồng bào M’ Năm có câu cửa miệng là “thời tiết Măng Đen” để chỉ tính khí thất thường của vùng đất này. Trong một buổi sáng, Toong Pô lúc mưa rào rạt, lúc lại chợt nắng chói chang, có khi bên sườn phải nắng vàng rực, bên trái lại mây mù âm u.

Cách trung tâm Măng Đen chừng 3km về phía đông bắc là hai hồ Toong Zơ Ri và Toong Săng. Toong Zơ Ri nằm trọn trong lòng thung lũng của một khu rừng thông, mặt hồ hình bầu dục khoảng trên 1ha. Chếch sang mé rừng bên cạnh là Toong Săng với mặt hồ lớn hơn, chừng 1,5ha, vây quanh hồ là rừng cây cổ thụ thâm nghiêm, cả thông, dẻ và kơ nia. Những cành cổ thụ rợp bóng nghiêng sát mặt hồ. Có những vạt rừng trái dẻ và kơ nia rụng đầy thành một lớp vây quanh hồ. Không ở đâu nhiều ong như ở đây. Những tổ ong lủng lẳng treo trên các vòm cây cổ thụ dài từ 1-2m, theo người dân bản địa thì có tổ thu được đến 10 lít mật. Và lan, lan rừng nhiều vô kể, nhiều như một khu rừng lan nhân tạo.

Hai hồ khác trong nhóm 7 hồ kỳ ảo của Măng Đen là Toong Đam và Toong Rpoong, chúng nằm về phía đông, cách di tích sân bay Măng Đen chừng 500m. Toong Đam rộng 2,5ha, bao quanh không phải là thông như các hồ khác, mà là sim, những vạt đồi sim tím ngắt. Ộp oạp trong những vạt sim ven hồ là ếch, cơ man nào ếch, nhiều như thể Toong Đam chính là vương quốc ếch vậy. Trong tất thảy 7 hồ thì Toong Rpoong là gần trung tâm nhất, nó nằm sát khu vườn ươm của lâm trường Măng Cành. Do địa hình chia cắt của đèo Măng Đen, nên dù ở gần trung tâm nhưng Toong Rpoong lại mang dáng vẻ thâm u tĩnh mịch của một khu rừng già.

Thác:

Yeèng không chỉ để lại cho Măng Đen 7 hồ nước kỳ ảo. Xen trong khu 7 hồ nước của Yeèng còn là 2 con thác kỳ vĩ: thác Đăk Ne và T’ Măng Deeng.

Thác Đăk Ne là điểm tiếp giáp giữa 3 con suối lớn, trong đó suối cả là Đăk Ne. Vì thế con thác này cũng mang tên suối là thác Đăk Ne. Thác không cao lắm, chỉ chừng 10m nhưng đẹp một cách kỳ ảo nhờ hai bờ thác là rừng cây cổ thụ um tùm với dây leo chằng chịt, những thân cây xanh mướt bởi rêu và các loại lan rừng. Quanh thác là những phiến đá óng ánh lá kim cương. Không biết loài cây này có tên khoa học là gì. Chỉ biết chúng là một loại dược liệu quí, thân cây bò ôm phủ trên những phiến đá, lá cây óng ánh như kim cương nên dân tình quen gọi là lá kim cương.

Thác T’ Măng Deeng ở gần hơn, nằm lọt trong khu phận của một lâm trường nên quen gọi là thác Lâm trường. T’ Măng Deeng đổ thành 3 bậc trông ngoạn mục và kỳ vĩ. Thác đổ xuống một đoạn suối rộng và sâu. Giữa con thác, một nhành hoa lớn vươn phủ sát mặt nước đổ, hoa đỏ tươi như phượng vĩ mùa hè. Bên thác là một bãi cát vàng mịn như dát vàng. Hai bên bờ thác là rừng già với phong lan, với dẻ và kơ nia. Thỉnh thoảng lại bắt gặp những ụ đất do tê tê và nhím về ủi đất làm hang.

Đang mùa nước cạn nên thác phơi những phiến đá phẳng lì. Sát bên phải con thác là một bãi đá rộng dài trên 500m, mặt đá nhấp nhô gợn sóng đều tắp như một bức tranh khổng lồ với từng đàn bướm đủ sắc màu bám bu trên đá. Dân bản quanh đây gọi đó là bức tranh đá, hay là: bức tranh của Yeèng.

Biệt thự:

Nếu như Yeèng để lại cho Măng Đen một miền cổ tích với khu 7 hồ huyền hoặc và những ngọn thác kỹ vĩ, thì những công dân mới của miền Yeèng hôm nay đang tạo dựng cho Măng Đen một rừng… biệt thự. Một rừng biệt thự kỳ ảo lẫn khuất trong những khu rừng thông cổ thụ bạt ngàn. Người ta gọi Măng Đen là một Đà Lạt mới. Đúng là có dáng nét của một Đà Lạt, nhưng Măng Đen khác, bởi nó là một đô thị được xây mới toàn bộ, mới ngay từ viên gạch vỉa hè đến vạt hoa sân vườn. Một đô thị núi đẹp đến từng… centimet!

720ha vùng đất Yeèng mang tên Măng Đen đã được tỉnh Kon Tum qui hoạch để phát triển thành một thành phố du lịch đặc thù, điểm nhấn kỳ thú số một cho vùng bắc Tây Nguyên, và thậm chí với cả vùng duyên hải Trung Trung bộ. Chưa bao giờ các đại gia từ Đà Nẵng, TP HCM lại ngược núi trèo lên với vùng đất Yeèng này tấp nập đến vậy. Phan Thanh Thương, trưởng phòng Văn hóa thể thao du lịch Măng Đen chỉ cho chúng tôi xem từng đoàn xe hạng “khủng” đeo biển số 43 và 50. Đó là những ông chủ của những cánh rừng biệt thự mới xây. Với Măng Đen, phải gọi là rừng biệt thự bởi biệt thự xây đồng loạt cả rừng, những mảng rừng thông và rừng biệt thự chen nhau như một bức tranh kỳ thú của Yeèng.

Ông Võ Xuân Truyền, Bí thư huyện Kon Plông, một trong nhóm “kiến trúc sư” đầu tiên cho ý tưởng thành phố Măng Đen đang chạy theo một nhóm đại gia đến từ TP HCM, họ đến thăm dò để mua đứt một mảng rừng hàng mấy chục ha xây biệt thự. Ông Truyền tiếc vì không tiếp được chúng tôi. Ông bảo: Chỉ vài tháng thôi, các anh lên đây thì những khu rừng kia sẽ thành một rừng biệt thự.

A Dăm, phó Bí thư thường trực Kon Plông và nhóm quan chức phòng Văn hóa thể thao du lịch tiếp rượu chúng tôi trịnh trọng như tiếp một đoàn đại gia đến đầu tư. A Dăm bảo: là nhà báo, các ông cũng là các đại gia đầu tư cho Măng Đen, nhưng là đầu tư về… thông tin. Cái này cực quí và vô giá, giúp quảng bá cái đô thị núi mới 100% này xuống miền xuôi và ra với… toàn cầu! A Dăm, Phan Thanh Thương, cùng vị phó của mình là Trần Trọng Thanh khoe với chúng tôi một núi những dự án đã và đang hình thành tại vùng đất Yeèng: Cụm khách sạn biệt thự ven hồ Đăk Ke rộng 5ha với mức đầu tư ban đầu trên 50 tỷ; khu du lịch sinh thái bảo tồn kết hợp nuôi thú rừng tự nhiên trên 50ha của công ty cổ phần Sài Gòn- Măng Đen; khu biệt thự núi xen với sân golf 18 lỗ… trên 1.500 tỷ; cụm du lịch thác hồ 200 tỷ của Măng Đen Sfari; cụm biệt thự Măng Đen 10ha và khu du lịch rừng tại xã Hiếu của tập đoàn đầu tư Sài Gòn trên 600 tỷ; cụm biệt thự cao cấp kết hợp trồng rau-hoa-chè của công ty Măng Đen Villa; cùng hàng chục, hàng trăm những cụm biệt thự rừng của các đại gia khác đã xây xong, đã đăng ký và đang khoanh vùng.

Một thành phố biệt thự, mới 100% đang mọc lên giữa rừng Măng Đen. Biệt thự ở đây không chườn ra phố, mà chúng lẫn khuất dưới những tán rừng thông cổ thụ bạt ngàn. Những mảng rừng biệt thự chìm trong núi như thể được xây từ… Trời, từ những câu chuyện cổ tích của Yeèng, chứ không phải từ bàn tay con người.

Tôi đã ngạc nhiên, sung sướng đến đê mê khi cầm vô lăng lái xe xuyên núi xé mây lao vào vùng phố núi mang tên Yeèng này.

Năm nào, ở đâu cũng nghe chỉnh trang, mở rộng, nâng cấp đô thị. Giải tỏa, cày ủi, đào xới tứ tung. Thắc mắc hoài sao cứ “đào khoét” để chỉnh trang mà không xây mới, làm mới hẳn nguyên một thành phố? Và rồi, trong chuyến du hí một mình lang thang trên núi rừng Tây Nguyên, tôi bắt gặp… ý tưởng này- Ý tưởng Măng Đen. Nó lạ và mê hoặc ngay từ cái tên gọi. Một đô thị mới hoàn toàn giữa rừng núi bạt ngàn. Một đô thị không có dù chỉ một ngôi nhà hộp. Một thành phố biệt thự, một trăm phần trăm là biệt thự và thông, và… núi rừng! Một phố núi đẹp đến từng… centimet!

Cư dân của thành phố này gọi nó là phố Yèeng. Tiếng M’ Nâm: Yeèng là Trời, có nghĩa là thành phố đẹp như ở trên… Trời vậy.